پليديهاى دنيا و نجاسات آن و گفته شده پاكيزه از اخلاق زشت به دلالت آيه : (
عُرُباً أَتْراباً
- 37 / واقعه ) و همچنين به دليل وصف قرآن كه در بارهاش گفت : (
مَرْفُوعَةٍ مُطَهَّرَةٍ
- 14 / عبس ) « 1 » .
و آيه : (
وَ ثِيابَكَ فَطَهِّرْ
- 4 / مدّثر ) گفته شده معنايش - نفسك - است كه از معايب پاكش كنى .
و در آيات : (
وَ طَهِّرْ
بَيْتِيَ - 26 / حج ) (
وَ عَهِدْنا إِلى إِبْراهِيمَ وَ إِسْماعِيلَ أَنْ طَهِّرا
بَيْتِيَ - 125 / بقره ) كه تشويقى است بر تطهير كعبه از پليديها و بتها . بعضى گفتهاند اين آيه ترغيبى است بر تطهير قلب براى داخل شدن سكينه و آرامش كه در آيه : (
هُوَ الَّذِي أَنْزَلَ السَّكِينَةَ فِي قُلُوبِ الْمُؤْمِنِينَ
- 4 / فتح ) ذكر شده است . طَهُور : مصدر است چنان كه « سيبويه » « 2 » حكايت كرده كه مىگويند : تَطَهَّرْتُ طَهُوراً و توضّأت وضوءا : ( به پاكى
هامش
( 1 ) ترجمهء آياتش چنين است : اين قرآن تذكار و يادآورندهاى است پس هر كه مىخواهد آن را ياد مىكند كه در صحيفه و نوشتههايى ارزشمند و و الا و پاكيزه است و نويسندگانى بزرگوار و نيكوكردار .
( 2 ) ابو بشر عمرو بن عثمان بن قنبر مشهور به سيبويه است كه گويند همواره از او بوى خوش استشمام مىشد و ابن خالويه چنين عقيده در باره كلمهء سيبويه داشته . از اهالى بيضاء فارس است كه در سال 161 هجرى يا به گفتهء مرزبانى 180 هجرى وفات يافته است و عمرش 40 و چند سال ولى در عمر كوتاهش اثر جاودانى به نام ( الكتاب ) در نحو از خود به يادگار گذاشت كه همهء دانشمندان از آن بهرهمند شدند ، آرامگاهش در شيراز است كه سه بيت شعر زيبا بر آن حكّ شده است :
1 -ذهب الاحبّة بعد طول تزاور * و ناى المزار فاسلموك و اقشعوا2 - تركوك اوحش ما تكون بقفرة * لم يؤنسوك و كربة لم يدفعوا3 - و قضى القضاء و صرت صاحب حفرة * عنك الا حبّة اعرضوا و تصدّعواكه به گذاردن روزگار و از دست دادن دوستان كه در آرامگاهشان آنها را وداع مىكنند اشاره نموده است كه بعد از حكم الهى بجاى دوستان يا آرامگاه هم مىشوم و دوستان از من دور مىشوند و اعراض مىكنند .
استادش خليل بن احمد و يونس بن حبيب بوده است . ابو عبيدة مىگويد : پس از مرگ سيبويه به يونس بن حبيب گفته شد كه سيبويه هزار صفحه از علم خليل به نام خود نوشته است ، يونس مىگويد : از كجا اين همه را از او شنيده است ، كتابش را برايم بياوريد ، همين كه آن را مطالعه كرد و همهء مطالبى كه از خليل نقل شده ديد ، گفت براستى كه سيبويه هر چه از خليل نقل كرده درست است همانطور كه هر چه از من نقل .