(
لَمْ يَطْمِثْهُنَّ
إِنْسٌ قَبْلَهُمْ وَ لا جَانٌّ - 56 / الرّحمن ) ( اشاره به يكى از نعمتهاى پاك بهشتى است كه مىگويد در آنجا همسران پاك چشم و ديده فروهشته و پاكيزگانى هستند كه قبل از ايشان ، هيچ انسانى آنها را دست نيازيدهاند ) . و بطور استعاره مىگويند :
ما طَمِثَ هذه الرّوضةَ أحدٌ قبلنا : اين گلستان و سر چشمه را پيش از ما كسى دست نزده است و نيالوده ما طَمِثَ النّاقةَ جملٌ : هيچ شتر فحلى ناقه را لقاح نكرده است .
طمس
: الطّمس : از بين بردن و محو كردن اثر است .
آيه (
فَإِذَا النُّجُومُ طُمِسَتْ
- 8 / مرسلات ) ( آنگاه كه ستارگان اثرشان محو شود ) . و آيه (
رَبَّنَا اطْمِسْ
عَلى أَمْوالِهِمْ - 88 / يونس ) يعنى اموال و ثروتشان را از حالت سودمند اوّليهاش زايل كن « 1 » .
و در آيه : (
وَ لَوْ نَشاءُ لَطَمَسْنا
عَلى أَعْيُنِهِمْ - 66 / يس ) يعنى تور و ظاهر چشمانشان را از بين مىبريم همانطور كه اثر چيزى از بين مىرود . و آيه : (
مِنْ قَبْلِ أَنْ نَطْمِسَ
وُجُوهاً - 47 / نساء ) .
از علماء كسانى گفتهاند مقصود از زايل شدن چهرهها كه در آيهء اخير اشاره شده است حالت دنيائى است به اين معنى كه در صورتهاشان موها روئيده شود و چهرهشان همچون سگ و ميمون پشمالو شود و كسانى هم گفتهاند اين موضوعى است در آخرت بنا به اشارهاى كه گفت :
(
وَ أَمَّا مَنْ أُوتِيَ كِتابَهُ وَراءَ ظَهْرِهِ
- 10 / انشقاق ) يعنى چشمانشان پشت سرشان قرار گيرد . و نيز گفتهاند : معنى آيه : (
نَطْمِسَ وُجُوهاً
- 47 / نساء ) اين است كه از هدايت به گمراهى بازشان مىگرداند ، مثل آيه : (
وَ أَضَلَّهُ اللَّهُ عَلى عِلْمٍ وَ خَتَمَ عَلى سَمْعِهِ وَ قَلْبِهِ
- 23 /
هامش
( 1 ) تقاضاى حضرت موسى از خداوند است كه مىگويد پروردگارا فرعون با زينتها و اموال و ثروتى كه دارد مردم را از راه تو گمراه مىكند اموالش را از صورت اوّليهاش كه سودمند است محو و نابود گردان .