فرمانده سپاه مردم مدينه ، عبداللَّه بن زُهَيْر بن سُلَيم ازْدى ؛ فرمانده سپاه مذحج و اسد ، عبد الرّحمان بن ابوسبرهء جعفى ؛ فرمانده سپاه ربيعه و كِنْده ، قيس بن اشعث بن قيس و فرمانده قبيلههاى تميم و همدان ، حرّ بن يزيد رياحى بود كه همه در به شهادت رساندن حضر ت امام حسين عليه السلام نقش داشتند به جز حرّ كه به امام عليه السلام پيوست و با او به شهادت رسيد .
عمر سعد ، عمرو بن حجّاج زبيدى را بر جناح راست و شمر بن ذى الجوشن را بر جناح چپ لشكرش گماشت . فرماندهى سوارهنظام را به عزرة بن قيس و پياده نظام را به شبث بن ربعى و پرچم را به ذُوَيْد ، غلام خودش داد .
حسين عليه السلام نيز سپاه هفتاد و دو نفرى يارانش را سازماندهى كرد . زهير بن قين را بر جناح راست ، حبيب بن مظاهر را بر جناح چپ گماشت و پرچم را به برادرش ، عبّاسبنعلى عليه السلام داد ؛ و همراه آنان در مقابل چادرها استقرار يافتند .
دعاى امام حسين عليه السلام در صبح عاشورا
ابومخنف به نقل از ابوخالد كاهلى گويد : بامدادان كه سپاه عمر سعد به خيمهگاه حسين عليه السلام نزديك شد ، حضرت دستها را به آسمان بلند كرد و گفت :
خداوندا ! تو در هر غم و اندوهى پشتوانه و در دشوارىها اميد منى و در گرفتارىها اعتمادم به تو است . چه بسيار غمهايى كه تاب از دل مىبرد و راهى براى زدودن آن نيست . غمهايى كه دوستان در آن تنها مىمانند ؛ و شماتت دشمنان را در پى مىآورد . بار خدايا ! من آن [ دشوارىها ] را به تو واگذارده دل به تو سپردهام . تويى كه گره از كارم مىگشايى و اندوه مرا مىزدايى . هر آن نعمتى كه دارم از تو است و خواستههايم به تو باز مىگردد . « 1 »
هامش
( 1 ) - ابن عساكر نيز اين دعا را به سندى ديگر از ابومخنف روايت كرده است . ر . ك . ترجمة الامام الحسين ( ع ) ، ابن عساكر ، 213 . ابن سعد نيز در مقتل الحسين ( ع ) ، اين خطبه را بهطور كامل خلاصه نقل كرده است . ر . ك . الطبقات الكبرى ، ج 8 ، ص 67 / أ / .