پير زيارتگاه 1 و مير اقبال سيستانى مؤلف رسالهء اقباليه و نبىنامه و مير عبد الله و مير محمد مير عبد الله و ملا كردان و خواجه ابراهيم نمكى و شيخ على پير قيس و جم غفير « 1 » از زهاد و عباد در آن ديار به سلوك مشغول بودهاند و از بسيارى زاهدان ، سيستانرا دار الزهاد مىنويسند .
و شعراى نامدار از متقدمين در آن مملكت بودهاند ، از جمعى كه به زبان عربى شعر گفتهاند مثل ابو الفتح بستى كه در زمان خود نادرهء آفاق بوده و اين ابيات كه در مدح خلف بن احمد گفته از ترجمهء يمينى نوشته شد .
عربيه
خلف ابن احمد احمد الأخلاف * اربى بسودده على الاسلاف
خلف ابن احمد فى الحقيقه واحد * لكنه مرب على الآف
اضحى لآل الليث اعلام الورى * مثل النبى و آل عبد مناف « 2 »
و جمعى ديگر نيز هستند كه نوشتن اشعار ايشان موجب تطويل مىشود .
و استادان كه به شعر فارسى متكلم شدهاند در آن ديار بسيار بودهاند و اكثر مداح ملوك بودهاند مثل ابو الفرج رونى كه از مشاهير متقدمين است و در غزل و قصيده عديل ندارد و ديوان او مشهورست و مثنوى نيز نظم نموده . چند بيت از مثنوى كه در تعريف مهناز دختر پادشاه كشمير گفته سمت ارقام مىيابد ، حالت او در مرتبهء سخن ازين ابيات معلوم مىشود .
مثنوى
تافته از دو زلف او سنبل * خجل از روى چون بهارش گل
از لب لعل او خرد بدمست * ديده از رويش آفتابپرست
تنش از نازكى ز بار نظر * كسوت خون كشد چو لاله بسر
ديگر استاد فرخى كه از غايت اشتهار محتاج به وصف نيست و ديوان او مشهورست . از اشعار آبدار او كه تمامى منتخب طبع اهل ادراكست اين بيت [ 4 ش ] نوشته مىشود .
هامش
( 1 ) - در اصل : جمع غفير .
( 2 ) -اضحى لآل الليث اعلام الهدى * مثل النبى لآل عبد منافتاريخ يمينى تصحيح على قويم ص 159