حالي بحالي است يا حكايتى بحكايتى ، ومراد اينست كه مثلها كه در قرآن مجيد يا غير آن از كتب سماوية وصحف شرعيه زده شده از براي صاحبان عقلها وخردهاست كه ايشان از آنها سود يابند وعبرت گيرند واستنباط مآل حالي از حالي مثل آن وعاقبت واقعهء از عاقبت واقعهء نظير آن توانند كرد ، وكسى را كه عقل ودريافتى نباشد أو را از آنها نفعي نباشد .
5909
ضرام نار الغضب يبعث على ركوب العطب .
آتش افروختهء خشم بر مىانگيزد بر ارتكاب هلاكت ، يعنى پيروى آتش خشم كه افروخته شود سبب ارتكاب هلاكت گردد يعنى هلاكت أخروي يا دنيوي نيز ، پس حذر از آن بايد كرد وآتش خشم را بآب بردبارى فرو بايد نشاند .
5910
ضلال النّفوس بين دواعي الشّهوة والغضب .
گمراهى نفسها ميانهء خوانندههاى خواهش وخشم است ، يعنى سببي ندارد بغير أمرى كه شهوت يا غضبى بآن خواند وسبب آن گردد .
5911
ضادّوا الغضب بالحلم .
مخالفت كنيد خشم را ببردبارى .
5912
ضادّوا الجهل بالعلم .
مخالفت كنيد جهل را بعلم ، يعنى زايل كنيد جهل را از خود بتحصيل علم ، يا اين كه مخالفت كنيد آنچه را مقتضاى جهل باشد از تندى ودرشتى ومانند آنها به آن چه مقتضاى علم باشد از هموارى ونرمى ومانند آنها يعنى اختيار كنيد اينها را بر آنها ، يا اين كه مخالفت كنيد جهل مردم را بعلم يعنى هر گاه كسى با شما سلوكى كند كه مقتضاى جهل باشد از تندى ودرشتى ومانند آنها شما مخالفت أو كنيد وسلوكى كنيد با أو كه مقتضاى علم باشد از هموارى ونرمى ومانند آنها .