يهود ندانيم سازگار نيست و بايد يكى را توجيه كرد » .
5218 - ابو بصير گويد : امام باقر عليه السّلام در قول خداوند عزّ و جلّ كه فرموده است : * ( فَمَنْ عُفِيَ لَه مِنْ أَخِيه شَيْءٌ فَاتِّباعٌ بِالْمَعْرُوفِ ) * ( البقره : 178 ) - كه مراد از اين شىء چيست ؟ - فرمود : مراد شخص است كه ديه را بپذيرد ، پس خداوند عزّ و جلّ او را كه حقّ از آن اوست امر فرموده كه به نيكى با قاتل رفتار كند و او را تحت فشار براى اداء دين نگذارد ، و همچنين آن كس را كه اداء ديه بر عهدهء اوست امر فرموده ستم نكند و در پرداخت ديه اگر موجود دارد مماطله ننمايد ، و آن را به نيكى و خوشى بپردازد ، گويد : عرضكردم بفرمائيد معنى قول خداوند عزّ و جلّ كه فرموده است :
* ( فَمَنِ اعْتَدى بَعْدَ ذلِكَ فَلَه عَذابٌ أَلِيمٌ ، ) * چيست ؟ فرمود : اينست كه مرد ديه را مىپذيرد يا نوعى مصالح همى كند ، سپس مىآيد و طرف خود را قطعه قطعه مىكند يا مىكشد ، پس خداوند به او وعدهء عذاب دردناك داده است .
شرح : « ترجمهء آيهء اوّل چنين است : پس هر قاتلى كه از سوى برادر دينيش به او چيزى ارفاق شد ( يعنى از قصاص گذشت و به گرفتن ديه حاضر شد ) بايد او اين عمل را به نيكى بدرقه كند ( و با كمال جدّيت ديه را فراهم كرده بپردازد ) و بنا بر اين ترجمه با توضيحى كه در حديث آمده سازگار نيست مگر اينكه ضمير بارز » عفى له « و » أخيه « را به ولى دم باز گردانيم و اين بسيار از ظاهر كلام بعيد است يا اينكه بگوئيم تأويل آيه را امام بيان فرموده است ، و آيهء بعد امرى است كلَّى و شامل هر دو طرف مىشود ، يعنى پس از موافقت با گرفتن ديه هر كدام از قول و قرار باز گردد و با ديگرى بمخاصمه و قتال برخيزد عذاب دردناك در كمين اوست » .
من لا يحضره الفقيه ( فارسي ) — صفحة 482
مساهمون: الشيخ الصدوق
ص٤٨٢