دامنهء تأثير آثار عاشورايى
اشعار آيينى ناظم هروى مىتواند راهگشاى شعرايى باشد كه مىخواهند در زمينههاى مناقبى آثار ارزندهاى بيافرينند ، زيرا در ديوان او با مضامين رنگين و بديعى آشنا خواهند شد كه در پيشينهء شعر آيينى كمسابقه است .
ارادت زايد الوصف او به حضرات معصومين ( عليهم السلام ) خصوصا امير مؤمنان و ثامن الحجج ( عليهما السلام ) با معرفتى ژرف و شيفتگى همراه است و در رعايت ادب كلامى نيز سنگ تمام مىگذارد كه براى شعراى جوان ما مىتواند نكتهآموز باشد . به خاطر عدم رويكرد جدى ناظم هروى به مقولههاى ماتمى از جمله وقايع عاشورا و بسنده كردن او به مقولههاى مناقبى ، تأثير چندانى نمىتوان در قلمرو شعر عاشورا براى او قايل شد ، ولى به خاطر چهرهء شاخصى كه در شعر آيينى دارد و آثار بديعى كه در سبك اصفهانى از او به يادگار مانده است ، نمىتوان در تأثيرگذارى او بر روى شاعرانى كه اينگونه آثار او را مطالعه مىكنند ، ترديد كرد . به اين رباعى او توجه كنيد :
در وصف على ، خرد فرو مىماند * خاك نجفش ، به آبرو مىماند
از راه نجف به كعبه هركس نرود * حجّش ، به نماز بىوضو مىماند « 1 »
برگزيدهء آثار عاشورايى
ناظم هروى در قصيدهء 96 بيتى خود در مديحت امام حسن مجتبى و امام حسين ( عليهما السلام ) به مطلع :
بساز چون دل دانا به فيض روحانى * چو ديده ، عمر مكن صرف كاسه گردانى
پس از تشبيبى زيبا ، به هنگام ورود در قلمرو مناقب آنان از بيت برجستهاى سود مىجويد :
در آن جهان كه منم ، صبح چون برآرد دم ؟ * دلم ، ز مهر دو خورشيد گشته نورانى :
دو چشم شخص امامت ، دو دست پيكر دين * دو شمع بزم پيمبر ، دو نور يزدانى
دو پارهء جگر داغديدهء زهرا * دو مرهم دل ريش علىّ عمرانى
دو بحر علم ولايت ، دو گوهر يكتا * دو نوبهار كرامت ، دو ابر نيسانى
دو قطب عالم وحدت ، كه راى ثابتشان * كند دواير افلاك را نگهبانى
هامش
( 1 ) . همان ، ص 587 .