العدوّ ، و الرّجل يجد على بطن امرأته رجلا : شدّت بلا آن است كه مرد را دست بسته گردن زنند ، ديگر اسير مادام كه زندانى دشمن باشد ، و سه ديگرى مردى كه بيگانهاى را بر شكم زن خويش ديدار كند .
و قال : العلم خدين المؤمن و الحلم وزيره ، و العقل دليله ، و الصّبر امير جنوده ، و الرّفق والده ، و البرّ اخوه ؛ و النّسب آدم ، و الحسب التّقوى و المروّة اصلاح المال .
مىفرمايد : علم نديم مؤمن است ، و حلم وزير و عقل دليل ، و صبر سپهسالار ، و مداراى با خلق پدر ، و نيكوئى برادر اوست ، و فخر با پدر نكند چه پدر همه كس آدم است ، و هنر خويش را به تقوى داند ، و مروّت را به انفاق فزونى مال استوار كند .
مردى مقدارى شير و عسل به حضرت رسول هديه كرد تا بياشامد :
فقال : شرابان يكتفى باحدهما عن صاحبه ؛ لا اشربه و لا احرصه ، و لكنّى أتواضع للّه فانّه من تواضع للّه رفعه اللّه و من تكبّر وضعه اللّه و من اقتصر فى معيشته رزقه اللّه ، و من بذّر حرمه اللّه ، و من اكثر ذكر اللّه اجره اللّه : فرمود : اين عسل و شير دو شراب است كه با يكى از آن قناعت بايد كرد من ننوشم و حريص نشوم ، لكن از در شكر به حضرت يزدان خضوع مىبرم ، چه هر كه در حضرت يزدان خاشع شود خداوندش برافرازد ، و هر كه كبر آغازد خداوندش پست سازد ، و هر كه در معيشت قناعت ورزد ، خداوند روزى او را از در سعت برساند ، و هر كه در مال تبذير كند خداوندش محروم بگذارد ، و هر كه در ذكر خداوند مراقبت كند خدايش اجر جزيل عنايت فرمايد .
و قال : اقربكم غدا منّى فى الموقف اصدقكم للحديث ، و اداكم للامانة و اوفاكم بالعهد ، و احسنكم خلقا ، و اقربكم من النّاس . مىفرمايد : فرداى قيامت با من نزديكتر آن كس است كه در صدق سخن و اداى امانت و وفاى عهد و حسن خلق و مداراة ناس از همه كس پيشى گيرد .
و قال ، اذا مدح الفاجر اهتزّ العرش و غضب الرّبّ : چون فاجر را مدح كنند عرش بلرزد و خداوند خشم گيرد .
مردى عرض كرد : يا رسول اللّه حزم كدام است ؟ قال : تشاور امرأ ذا رأى ، ثمّ تطيعه . فرمود : با مرد دانا مشورت مىكنى ، پس اطاعت او مىنمائى .
و قال يوما : أيّها النّاس ما الرّقوب فيكم ؟ قالوا : الرّجل يموت و لم يترك ولدا ،
ناسخ التواريخ ( زندگانى پيامبر ) ( فارسي ) — صفحة 2194
مساهمون: لسان الملك سپهر
ص٢١٩٤