اوّل - « تقوا » قلعهاى است استوار و پناهگاهى است مطمئن ، چون فرمود :
يَجْعَلْ لَهُ مَخْرَجاً
يعنى : « خداوند براى متقى راه چاره قرار مىدهد » ، نظير كلام رسول خدا - صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم - كه فرمود :
807 - « لو
أَنَّ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ كانَتا رَتْقاً
على عبده المؤمن ثمّ اتّقى اللَّه لجعل اللَّه له منهما فرجا و مخرجا »
. يعنى : « اگر آسمانها و زمين بر بندهء مؤمن دوخته شده باشند و او تقواى الهى داشته باشد ، خداوند متعال براى چنين بندهاى فرج و راه خروجى از ميان آن دو قرار مىدهد » .
دوّم - « تقوا » گنجى است كافى ، چون فرمود :
يَرْزُقْهُ مِنْ حَيْثُ لا يَحْتَسِبُ
، يعنى : « او را از راهى كه گمان نمىكند روزى مىدهد » .
سوّم - دلالت بر فضيلت توكل نيز دارد ، زيرا خداوند متعال براى متوكل تضمين نموده كه كفايتش كند ، چون فرموده :
فَهُوَ حَسْبُهُ
، يعنى : « خدا او را كافى است » ، ( و سخن او هم صادق خواهد بود چون فرموده : ) .
وَ مَنْ أَصْدَقُ مِنَ اللَّهِ قِيلًا
« 1 » .
يعنى : « چه كسى در گفتارش از خدا راستگوتر است » .
و لذا پيامبر اكرم - صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم - فرموده است :
808 - « لو انّ النّاس اخذوا بهذه الآية لكفتهم »
. يعنى : « اگر مردم اين آيه را بگيرند ( و بدان ملتزم شوند ) برايشان كافى است » .
چهارم - خداوند متعال براى بندگانش توضيح داده كه بر آنچه اراده كند قدرت دارد و چيزى نمىتواند او را به عجز در آورد و هيچ مطلوبى مانع از ارادهء او نمىگردد چون فرمود : -
إِنَّ اللَّهَ بالِغُ أَمْرِهِ
، يعنى خداوند كارش را به انجام مىرساند ، تا مردم نسبت به وعدههاى او بر تقوا - نظير كفايت كردن و بخشيدن -
هامش
( 1 ) سورهء نساء ، آيهء 122 .