« و لا يقنط من رحمة ربّه الّا الضّالّون »
« 1 » .
يعنى : « تنها گمراهانند كه از رحمت پروردگارشان مأيوس مىشوند » .
از آن طرف ، مبادا رجاء و اميدت زياد شود و موجب غرور و حماقتت گردد كه رسول خدا - صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم - فرمود :
40 - « الكيّس دان نفسه و عمل لما بعد الموت و الاحمق و العاجز من اتّبع نفسه هواه و تمنّى على اللَّه المغفرة » .
يعنى : « فرد هوشيار كسى است كه ( هواهاى ) نفس خود را خوار و كوچك مىنمايد و براى سراى پس از مرگ ، كار مىكند ، اما فرد احمق و عاجز آن است كه از هواهاى نفس پيروى كرده با اين حال از خدا آرزوى آمرزش دارد » .
از معصومين - عليهم السّلام - رسيده است كه :
41 - « انّما المؤمن كالطّائر و له جناحان الرّجاء و الخوف » .
يعنى : « مؤمن مانند پرنده دو بال دارد يكى اميد و ديگرى ترس است » .
و « لقمان حكيم » به فرزندش « نامان » چنين گفت :
« يا بنىّ ، لو شقّ جوف المؤمن لوجد على قلبه سطران من نور لو و زنا لم يرجّح احدهما على الآخر مثقال حبّة من خردل احدهما الرّجاء و الآخر الخوف » .
يعنى : « اى پسركم ! اگر سينهء مؤمن را بشكافى ، بر صفحهء قلبش دو رشتهء نورانى خواهى ديد كه اگر كشيده شوند هيچ يك بر ديگرى حتى به اندازهء ذرهء مثقالى برترى نخواهد داشت ، آن دو نور ، يكى اميد و ديگرى ترس است » .
ناگفته نماند كه از ائمهء اطهار - عليهم السّلام - رسيده است كه در حالت مرض ، خصوصا مرض مرگ ، سزاوار است رجاء ، بيشتر از خوف باشد .
در اين مقام ، مناسب است مناجاتى كه جهت دفع فقر و شدايد گفته شده ، ذكر گردد :
هامش
( 1 ) برگرفته از آيهء 56 سورهء حجر كه مىفرمايد :وَ مَنْ يَقْنَطُ مِنْ رَحْمَةِ رَبِّهِ إِلَّا الضَّالُّونَ.