بنا بر اين ، دو كار بايد انجام بدهى : يكى اينكه حمد كنى ، چون ممكن است اين اجابت ، از باب انعام الهى بوده . و ديگر اينكه استغفار نمايى ، چون ممكن است از باب استدراج و بغض الهى باشد .
و اگر آثار اجابت را نديدى ، مبادا نااميد گردى ، بلكه بايد اميدت به كرم حق ، بيشتر شود ، چون ممكن است اين عدم اجابت ، به خاطر اين باشد كه او دوست دارد صدايت را بشنود ، پس در اينجا وظيفهات اصرار در دعا و تكرار آن است به چند دليل :
اوّل اينكه : با اصرار كردن ، مشمول دعاى معصوم - عليه السّلام - گردى كه فرمود :
38 - « رحم اللَّه عبدا طلب من اللَّه شيئا فالحّ عليه » .
يعنى : « خدا رحمت كند بندهاى را كه از خدا چيزى بخواهد و بر آن اصرار بنمايد ! » .
دوّم اينكه : جزء محبوبين و دوستان خدا گردى ، چون خودش به تو خبر داده كه صدايت را دوست دارد ، پس مبادا اين صدا را قطع كنى .
سوّم اينكه : ممكن است با تكرار دعا در بر آورده شدن حاجتت تعجيل گردد ، همچنان كه در روايت آمده است . اما به هر حال بايد خوف از ذات اقدس إله را ملاك قرار داده با خودت بگويى :
شايد عدم اجابت ، به خاطر اين باشد كه دعايم از ذات اقدس الهى ، محجوب و در پس پرده است و ملائكهء حق ، به خاطر گناهان بسيارم و يا به خاطر حقوق مردم كه بر عهده دارم ، اعمالم را بالا نمىبرند .
شايد به خاطر غفلت و قساوت قلبم باشد .
شايد به خاطر اين باشد كه به خداوند سبحان ، حسن ظن ندارم ( خواهد آمد كه تمامى اين امور موجب پرده افكنى بر دعا مىشوند ) .
عدة الداعي ونجاح الساعي (آيين بندگى و نيايش) (فارسى) — صفحة 47
مساهمون: ابن فهد الحلي
ص٤٧