تشويق به ذكر
همچنان كه عقل و نقل هر دو ما را به « لزوم دعا » راهنمايى مىكردند ، نسبت به « ذكر » نيز اين حكم را دارند . گذشت كه دعا موجب از بين رفتن بلاهاى موجود و دفع بديهاى موعود است . به واسطهء دعاست كه منفعت براى انسان به دست مىآيد و از همين طريق ، دوام مىيابد ، « ذكر » هم همين فوايد را در بردارد ، پس هم عقل و هم نقل ما را بدان تشويق مىنمايند :
اما عقل
هر انسانى كه به او نعمتى رسيده ، عقلش حكم به لزوم شكرگزارى مىنمايد و « شكر » هم خود قسمى از اقسام « ذكر » است . علاوه بر اين ، « ذكر » موجب دفع ضررا احتمالى است و عقلا ضرورى است كه دفع ضرر احتمالى در صورت وجود قدرت ، واجب است . دفع ضرر به واسطهء « ذكر » را از روايات زير مىتوان به دست آورد : « حسين بن زيد » از امام صادق - عليه السّلام - روايت كرده است كه فرمود :
621 - « قال رسول اللَّه - صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم - : ما من قوم اجتمعوا في مجلس فلم يذكروا اللَّه و لم يصلّوا على نبيّهم الّا كان ذلك المجلس حسرة و و بالا عليهم يوم القيامة
» . يعنى : « رسول خدا - صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم - فرمود : هيچ قومى در مجلسى گرد هم جمع نشدند در حالى كه نه خدا را ياد كنند و نه بر پيامبرشان درود