تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فلاسفة الشيعة حياتهم وآراؤهم ( فلاسفهء شيعه ) ( فارسي ) — صفحة 390

مساهمون:

ص٣٩٠
علمى او قابل تقدير و ستايش بوده ، باز در عين حال در كتابهاى تراجم و تاريخ حق او به خوبى ادا نشده بلكه نسبت به او نيز مثل بسيارى از متفكران برجستهء ديگر كم‌توجهى شده است . كاشانى از دانشمندانى است كه الغ بيگ را تشويق كرد و توجه او را به رياضيات و فلك‌شناسى معطوف داشت . وى يكى از آن سه نفرى است كه به كوششهاى خود در زمينه‌هاى رياضى و فلكى شهرت يافته‌اند و عبارت بودند از : غياث الدّين كاشانى ، صلاح الدّين موسى ، معروف به قاضىزادهء رومى و على قوشچى ، كه هر سه در رصدخانهء سمرقند كار مىكردند و بنا به خواهش الغ بيگ به امور مربوط به رصدخانه و زيج پرداختند ؛ ولى گفته‌اند كه غياث الدّين كاشانى در همان اوقات كه تازه رصدخانه بنا شده بود وفات كرد و قاضىزادهء رومى هم پيش از اتمام رصدخانه بمرد و به فرمان الغ بيگ ، على قوشچى مأمور تكميل اين كار شد . اين رصدخانه ( رصدخانهء سمرقند ) يكى از عجايب زمان خود بود چون از عظيم‌ترين ابزارها گرفته تا دقيقترين آلات را در آنجا فراهم آورده بودند . كاشانى در هيئت نيز شهرت داشت و كسوفهايى را كه در سالهاى 809 و 810 و 811 هجرى اتفاق افتاد همو رصدگيرى كرده بود .

[ آثار ]

او را تأليفاتى به فارسى و عربى است . برخى از تأليفات فارسى او عبارتند از : كتاب زيج خاقانى در تكميل ايلخانى ، كه در اين كتاب زيج ايلخانى تأليف خواجهء طوسى را تصحيح كرده است و در زيج خاقانى در جدولهاى نجومى كه رصدكنندگان در مراغه تحت نظر خواجهء طوسى فراهم كرده بودند دقتهايى به عمل آورده است . به علاوه براهين رياضى و دلايل فلكى را كه در زيجهاى پيشين سابقه نداشت در يك جا گرد آورده و به الغ بيگ اهدا كرده است . جام جمشيد ، كه تهرانى در الذريعة از آن ياد كرده است . برخى از مؤلفات او به عربى عبارتند از : الابعاد و الاجرام ، كه تهرانى آن را در الذريعة نام برده و اولش چنين است : « الحمد للّه الذى رفع السماء به غير عمد . . . . » . نسخه‌اى از اين كتاب در بين كتابهاى موقوفه بر مدرسهء فاضل خان در مشهد ، خراسان موجود است كه در سال 859 هجرى يعنى كمى پس از وفات مؤلف آن ، نوشته شده است . زيج التسهيلات كه تهرانى در الذريعة از آن نام برده است . نزهة الحدائق ، تهرانى و طوقان هر دو از اين كتاب نام برده‌اند و موضوع آن بحث در كيفيت استعمال و به كار بردن يكى از ابزارهاى رصدى است كه آن را طبق المناطق
فلاسفة الشيعة حياتهم وآراؤهم ( فلاسفهء شيعه ) ( فارسي ) — صفحة 390 | الشيخ عبد الله نعمة / غضبان