[ اسم و كنيه و لقب ]
اسم شريف آن حضرت « محمّد » ، « 1 » و كنيت آن جناب « ابو جعفر » « 2 » و القاب شريفهاش « باقر » و « شاكر » و « هادى » است « 3 » و مشهورترين لقبهاى آن حضرت باقر است ، و اين لقبى است كه حضرت رسالت صلّى اللّه عليه و آله و سلّم آن جناب را به آن ملقّب فرموده ، چنانچه به روايت سفينه از جابر بن عبد اللّه منقول است كه حضرت رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم به من فرمود :
اى جابر ! اميد است كه تو در دنيا بمانى تا ملاقات كنى فرزندى از من كه از اولاد حسين خواهد بود كه او را محمّد نامند يبقر علم الدّين بقرا ، يعنى : او مىشكافد علم دين را شكافتنى ، پس هرگاه او را ملاقات كردى سلام مرا به او برسان . « 4 »
شيخ صدوق ( ره ) روايت كرده از عمرو بن شمر ، كه گفت : سؤال كردم از جابر بن يزيد جعفى كه براى چه امام محمّد باقر عليه السّلام را باقر ناميدند ؟
گفت : به علّت آن كه بقر العلم بقرا ؛ أى شقّه شقّا و اظهره اظهارا ، شكافت علم را شكافتنى و آشكار و ظاهر ساخت آن را ظاهركردنى ، بتحقيق حديث كرد مرا جابر بن عبد اللّه انصارى كه شنيد از رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم كه فرمود : اى جابر ! تو زنده مىمانى تا ملاقات مىنمايى پسرم محمّد بن علىّ بن الحسين بن علىّ بن ابى طالب عليهم السّلام را كه معروف است در تورات به باقر ، پس هرگاه ملاقات كردى او را از جانب من او را سلام برسان .
پس جابر بن عبد اللّه ( ره ) آن حضرت را در يكى از كوچههاى مدينه بديد و گفت ، اى پسر تو كيستى ؟
فرمود : محمّد بن علىّ بن الحسين بن علىّ بن ابى طالب هستم .
جابر گفت : اى پسرك با من روى كن . آن حضرت به دو روى كرده .
هامش
( 1 ) مناقب ابن شهر آشوب ، ج 4 ، ص 210 ؛ التتمة ، ص 93 .
( 2 ) نك : تاريخ الأئمة ، ص 30 ؛ التتمة ، ص 93 .
( 3 ) التتمة ، ص 93 ؛ الفصول المهمه ، ص 211 ؛ نور الابصار ، ص 157 ؛ و كشف الغمه .
( 4 ) الارشاد مفيد ، ج 2 ، ص 159 ؛ بحار الأنوار ، ج 46 ، ص 222 به نقل از الارشاد ؛ مناقب آل ابى طالب ، ج 4 ، 197 ؛ اخبار الدول ، ج 1 ، ص 331 ؛ إثبات الهداة ، ج 2 ، ص 151 ؛ العوالم ، ص 20 .