گفتار پيرامون قوا و آن شش فصل مىباشد .
فصل اول : سخنى كلى پيرامون اجناس نيروها
بدان كه نيروها و كنشها هر يك به وسيله ديگرى شناخته مىشوند ، زيرا هر نيرو در بدن ، سرمنشأ فعل و كنشى است و هر فعلى نيز از نيرويى در بدن صادر مىگردد و لذا ما آن دو بحث را در ضمن يك آموزش گرد آورديم .
اجناس ( سرشاخههاى ) نيروها و افعال صادر از آن ، نزد طبيبان سه دسته مىباشند :
1 . جنس قواى نفسانى « 1 » ؛ 2 . جنس قواى طبيعى « 2 » ؛ 3 . جنس قواى حيوانى « 3 » .
بسيارى از فيلسوفان و همه طبيبان ، بويژه جالينوس ، بر اين باورند كه هر يك از قواى سه گانه داراى عضوى رئيسى در بدن مىباشند كه آن عضو ، كانون ( براى توليد ) آن نيرو بوده و منشأ صدور افعال آن شمرده مىشود .
بنا بر اين معتقدند : جايگاه و منشأ صدور افعال نيروى نفسانى در بدن ، « مغز » مىباشد و نيروى طبيعى خود دو گونه مىباشد : يك گونه از آن هدفش صيانت از شخص و اداره وى مىباشد و آن سامان بخشيدن در كار تغذيه بدن در مدت حيات و رشد دادن بدان تا پايان رشد است . جايگاه اين گونه و منشأ صدور فعل آن در بدن ، « كبد » مىباشد ؛ گونه دوم از نيروى طبيعى هدفش حفاظت از نسل است و آن سامان در كار توليد مثل مىباشد تا از آميزههاى بدن ، گوهر نطفه را مجزا ساخته ، سپس به اذن خالق متعال آن را مصوّر گرداند ؛ جايگاه و منشأ صدور افعال آن در بدن ، « بيضهها » مىباشد .
هامش
( 1 ) قوة نفسانى (PhysicalPower) .
( 2 ) قوة طبيعى (NaturalPower) .
( 3 ) قوة حيوانى (AnimalPower) .