رشتههاى عصب كه مستقيم از خود مغز مىآيند نيروى حس و حركت را افاده نمىكنند مگر به اعضايى كه در سر و صورت و احشاى درونى قرار دارند و اعضاى ديگر بدن ، نيروى حس و حركت را از عصبهاى نخاعى دريافت مىكنند .
جالينوس بر عنايت بزرگى توجه داده است كه در خصوص اعصاب دماغى نازل به سوى احشاى بدن « 1 » شده است ، چرا كه آفريدگار بزرگ در صيانت از اين دسته اعصاب نهايت احتياط را به وجود آورده است كه رعايت آن در خصوص ديگر اعصاب بدن ضرورتى ندارد ، زيرا اين اعصاب به سبب دورى از مبدأ ( مغز ) خود بايد با استحكام بيشترى مورد پشتيبانى قرار داده شوند ، بدين منظور توسط جسم محكمى كه در قوام از بافتى بين عصب و غضروف برخوردار است و به مانند جرم عصب هنگام انعطاف و پيچ خوردن « 2 » مىباشد ، پوشانده شدهاند « 3 » .
اين ( استحكام عصب توسط جرم مخصوص ) در سه موضع عصب رسانى در بدن وجود دارد :
1 . نزد حنجره ؛ 2 . هرگاه به بيخ دندهها برسد ؛ 3 . هرگاه از محل سينه عبور كند « 4 » .
رشتههاى ديگر عصبى كه از مغز مىآيند ( و به سوى احشا پايين نمىروند ) . آن دسته كه براى افاده حس « 5 » فرستاده مىشوند از مبدأ خود به سوى عضو مقصد به صورت مستقيم عبور مىكنند ؛ زيرا راه راست از نزديكترين راههاى رسيدن به مقصد مىباشد « 6 » و علاوه بر آن در ( مستقيم بودن عصب حسى ) تأثيرى كه از مبدأ ( مغز ) افاضه مىگردد به مراتب قوىتر است .
هامش
( 1 ) احشا چنان كه پيشتر گفته شد شامل اعضاى تنفسى و گوارشى مستقر در قفسه سينه مىباشد .
( 2 ) يعنى اين غلاف عصبى در عين استحكام همانند عصب انعطاف پذير مىباشد .
( 3 ) اگر گفته شود براى عصب رسانى به احشا ، استفاده از اعصاب نخاعى مناسبتر بود به دليل نزديكى نخاع به اعضاى احشايى بدن و در نتيجه تأثيرگذارى بهتر آن بر عضو و علاوه بر آن دورى مبدأ عصب ، باعث سستى و در معرض آسيب قرار گرفتن آن مىباشد در پاسخ بايد گفت : احتياج اعضاى احشايى بدن ، مانند معده به حس و انتقال سريع آن به مغز شديدتر مىباشد تا هرگونه آسيب ، درد و تغيير مزاج را سريع به مغز منتقل نمايد .
( 4 ) آملى مىگويد : اگر مىگفت نزد حنجره و پايينتر از آن كافى بود .
( 5 ) رشتههاى عصبى كه به سوى احشا فرود نمىآيند دو دسته مىباشند : 1 . حسى ؛ 2 . حركتى .
( 6 ) زيرا كوتاهترين خط كه دو نقطه را به هم وصل مىكند خط راست مىباشد و از آن عدول نمىشود مگر به دليل وجود مانع چنانچه در عصب رسانى به چشم از مسير مستقيم صرف نظر شده است