تخطي إلى المحتوى الرئيسي

قانون در طب ( فارسى ) — صفحة 364

مساهمون:

ص٣٦٤
نيابند ، تا اين كه عضو نرم از جانب عضو سفت آسيب بيند ، بويژه هنگام ضربه و فشار ، بلكه تركيب بين آنها ( اعضاى نرم و سفت ) به صورت پلكانى برقرار مىگردد ، مانند غضروفى كه در استخوان شانه است « 1 » و مانند غضروف سر دنده‌هاى آزاد ( نزديك به شكم ) « 2 » و مانند غضروف خنجرى زير جناغ سينه « 3 » . فايده ديگر غضروف ، محافظت از خُرد شدن استخوان‌هاى هم جوار با مفاصل ساينده « 4 » است ؛ فايده ديگر غضروف در اين است كه هرگاه يك ماهيچه به عضو بدون استخوان كشيده شود به غضروف تكيه داده و بدان نيرو مىيابد ، مانند : ماهيچه پلك‌ها كه نقش غضروف « 5 » در آنجا تكيه گاه براى وترهاى پلك مىباشد ؛ فايده ديگر ، در بسيارى از جاهاى بدن ، نياز مبرم به تكيه بر چيزى اندك محكم احساس مىگردد ، كه غضروف‌ها اين نياز را تأمين مىكنند ، مانند : غضروف‌هاى حنجره « 6 » . 3 . عصب ، اجسامى كه از مغز يا نخاع رويش مىيابند ، سفيد ، و نرم در انعطاف ( خم پذيرى ) ، سفت در جدا كردن ، آفرينش اعصاب براى انجام حس و حركت در اعضاى بدن مىباشد .
هامش
( 1 ) اين غضروف به گونه‌اى است تا به پوست هنگام حركت استخوان كتف آسيب وارد نشود . ( 2 ) يعنى غضروف سر دنده‌هاى مايل به سوى شكم ، عبارت قانون چنين است « والشراسيف فى أضلاع الخلف » شراسيف ( جمع شرسوف ) در دنده‌هاى خلف . « أضلاع خَلف » به پنج دنده تحتانى ( يعنى دنده‌هاى 8 - 9 - 10 - 11 - 12 ) دنده‌هاى آزاد ) اطلاق مىگردد و آملى شارح قانون علت اين نام گذارى را تخلّف آنها از دايره شدن با اتصال به جناغ سينه ، مىداند . پس شراسيف به غضروف‌هاى سر اين دنده‌ها مىگويند كه مانع آسيب به پوست و اعضاى نرم مجاور خود مىباشد . شراسيف أطراف أضلاع الصدر التى تُشرِف على البطن . ( لسان العرب ) . الخَلف . . . ما تخلّف من الاضلاع ما يلى البطن ( راغب در مفردات ) . ( 3 ) غضروف خنجرى (Xiphoid Cartilage) زايده‌اى در بخش تحتانى استخوان جناغ ، محاذى دهانه معده ، باعث محافظت پوست و اعضاى ديگر از اتصال مستقيم با استخوان سينه مىگردد . ( 4 ) مفصل‌هاى ساينده به مفصل‌هاى در حركت و اصطكاك اطلاق مىگردد كه دچار ساييدگى مىگردند ، مانند : زانوها . ( 5 ) شايد مقصود از غضروف پلك‌ها صفحات تارسال پلكى (TarsalPlates) باشد ؛ « سپتوم اوربيتال در لبه پلك‌ها ضخيم شده و صفحات تارسال پلكى را تشكيل مىدهد ، اين صفحات پرده‌هاى هلالى شكلى از بافت فيبروز ( ليفى ) متراكم هستند كه پلك‌ها را حمايت مىكنند . » . ( ضروريات آناتومى اسنل ، ص 294 ) ( 6 ) حنجره نياز به غضروف دارد ، زيرا صوت زيبا كه از تموج هوا به وجود مىآيد به عضوى سفت و در عين حال انعطاف پذير نياز دارد .
قانون در طب ( فارسى ) — صفحة 364 | أبو علي سينا / عليرضا مسعودى