( 1 ) در پاسخ اين پرسش گفته مىشود علت عدم وجود دو امام در يك زمان از چند جهت است .
اول امام واحد در افعال و اقوالش اختلافى مشاهده نميگردد ، و در نظرياتش قاطع است ، هر چه اراده كند اجراء ميگردد ، و هر چه حكم كند نافذ است ، و ليكن دو امام كارها را متفقا نميتوانند انجام دهند و نظريات آنها با يك ديگر مطابقت نميكند .
ما هرگز مشاهده نكردهايم كه دو امام و رهبر در مسائل و موضوعات با هم وحدت نظر داشته باشند .
هر گاه دو امام وجود داشته باشد و اراده و تدبير آنان با يك ديگر مخالفت كند ، و هر دو امام هم مفترض الطاعه باشند يكى از آنها از ديگرى شايسته اطاعت نيست ، و در نتيجهء اختلاف آن دو امام جامعه اختلاف پيدا مىكند و مشاجره و فساد پديد مىآيد .
و اگر چنانچه يكى از آنها مورد اطاعت قرار گيرد قطعا ديگرى مورد مخالفت واقع خواهد شد ، و معصيت روى زمين را فرا خواهد گرفت .
با اختلاف دو امام مردم راهى براى اطاعت و ايمان نخواهند داشت و حق را از ناحق تميز نخواهند داد ، چون اين دو امام مفترض الطاعه از جانب خداوند معين شدهاند معلوم خواهد شد كه اختلاف اين دو نفر از جانب خداوند متعال است ، و اوست كه باب اختلاف را باز كرده است ، و در حقيقت تشاجر و فساد از طرف پروردگار بوده است .
زيرا او مردم را امر كرده است كه از دو امام مختلف العقيده پيروى كنند .
دوم اگر در روى زمين دو امام بود لازم ميشد كه هر يك از دو امام متخاصم مردم را بطريق خود دعوت كنند ، و از طريق امام ديگر باز دارند ، مردم هم نميتوانند يكى را بر ديگرى ترجيح دهند .
اخبار و آثار حضرت امام رضا ( ع ) ( فارسي ) — صفحة 336
مساهمون: عزيز الله عطاردى
ص٣٣٦