82 . آيه استرجاع
« كسانى كه چون مصيبتى به آنها رسيد گفتند : ما از آن خدا هستيم و به او بازمىگرديم . صلوات و رحمت پروردگارشان بر آنان باد كه هدايت يافتگانند . » « 1 »
اين آيه در باره امير المؤمنين نازل شد هنگامى كه خبر شهادت حمزه - خدايش از او خشنود باد - به على رسيد . فرمود : « ما از خداييم و به سوى او بازمىگرديم » « 2 » پس اين آيه فرود آمد .
83 .
در مسند احمد بن حنبل به روايت از ابن عباس آمده است : هيچ آيهاى در قرآن نيست جز آنكه على سر و رهبر و شريف و امير آن است و همانا خداوند ياران محمّد را در قرآن نكوهش كرده ولى از على جز به نيكى ياد نكرده است . « 3 »
و از ابن عباس روايت است كه : آنچه از كتاب خدا در حق على نازل شده است در حق هيچ كس فرود نيامده است . « 4 »
و از مجاهد روايت است كه در باره على هفتاد آيه نازل شده است . « 5 »
و از ابن عباس روايت شده كه هيچ آيهاى در قرآن با « اى مؤمنان » آغاز نشد كه
هامش
( 1 ) . بقره : 157 - 156 .
( 2 ) . ثعلبى و نقاش در تفاسير خود و احقاق الحق ، ج 3 ، ص 475 .
( 3 ) . احمد بن حنبل در مناقب خود نيز همين مطلب را روايت كرده : همچنان در ذخاير العقبى ، ص 89 ، روايت آمده است نيز ، شواهد التنزيل ، ج 1 ، ص 48 و 54 ، در برخى از روايات ، حليه الاولياء ، ج 1 ، ص 64 ، كنز العمال ، ج 6 ، ص 391 ، گزيده كنز العمال در حاشيه مسند ، ج 5 ، ص 38 ، نور الابصار ، ص 81 ، الصواعق المحرقه ، ص 76 ، تاريخ الخلفاء ، ص 171 به طريق طبرانى و ابن ابى حاتم .
آياتى كه خداوند ياران گردنكش و نافرمان پيامبر را در آنها سرزنش كرده براستى فراوانند از جمله آيات نازل شده در باره منافقان و بهترين نمونه سوره برائت است كه آن را رسواكننده ناميدهاند . در شرارت اين قوم همان بس كه در مواقعى به پيامبر جسارت ورزيدند و در مواضعى حضرتش را آزار دادند . برخى از اين رخدادها به تفصيل در خور خواهد آمد .
( 4 ) . تاريخ الخلفاء ، ص 171 ، نور الابصار ، ص 81 ، الصواعق المحرقه ، ص 76 ، الكواكب الدريه عبد الرءوف مناوى ، چاپ الازهر مصر ، ص 39 ، شواهد التنزيل ، ج 1 ، ص 39 ، ينابيع الموده ، ص 125 .
( 5 ) . الصواعق المحرقه ، ص 76 ، تاريخ الخلفاء ، ص 172 ، شواهد التنزيل ، ج 1 ، ص 41 .