بلاذرى دربارهء ابو موسى درستتر باشد .
در مقابل اين همه روايات مختلف در مورد تعداد مهاجران و اينكه كمابيش هشتاد تن بودند ، بايستى روايت يعقوبى را هم به حساب آورد و بعيد نيست كه ميان مهاجران اول و دوم خلط صورت گرفته باشد . روايت يعقوبى چنين است : در مهاجرت اول ، دوازده مرد و در مهاجرت دوم هفتاد مرد بودند . « 1 »
از سياق بعضى روايات به نظر نمىآيد كه همراهان جعفر ، هفتاد يا هشتاد تن بودهاند ، بلكه به احتمال قوى همراهان جعفر ، بين سه تا نه نفرند . تعداد مهاجران با كسانى كه در پى اينان تك تك مهاجرت كردند ، زياد شده است ابن هشام به نقل از ابن اسحاق گويد : « سپس جعفر بن ابى طالب رضى اللّه عنه از مكه [ به سوى حبشه ] بيرون رفت و در پى او مسلمانان رفتند و در حبشه گرد آمدند . » « 2 » موسى بن عقبه گويد : « و خرج جعفر بن ابى طالب رضى اللّه عنه فى رهط من المسلمين الى الحبشه » . « 3 » كلمه « رهط » بر سه تا ده نفر اطلاق مىشود . « 4 » در منبع ديگرى آمده است : « فخرج جعفر بن ابى طالب و تتابع المسلمون الى الحبشه فكمل بهم تمام اثنين و ثمانين رجلان » « 5 »
اينكه همهء مهاجران با هم خارج نشدهاند ، براى رعايت سلامت و امنيت بوده ، زيرا از ترس آزار و سختگيرى قريش مىخواستند مهاجرت پنهانى باشد .
منابع به طور مشخص به ما نمىگويد كه در مهاجرت دوم ، مسلمانان از كجا به راه افتادند و در كجا پياده شدند ، بلكه به ناگهان ما را وارد بحث و مناظره بين جعفر و نمايندگان قريش به رياست عمرو عاص در محضر نجاشى مىنمايند و نيز از
هامش
( 1 ) . تاريخ اليعقوبى ، 3 / 29 ؛ تاريخ الطبرى ، 2 / 331 .
( 2 ) . ابن هشام : السيرة النبوية ، 1 / 345 .
( 3 ) . موسى بن عقبة : المغازى ، ص 71 .
( 4 ) . ابن منظور : لسان العرب ، مادهء « ر ه ط » ) .
( 5 ) . ابن اثير : الكامل فى التاريخ ، 2 / 78 .