از خودم باشد ، صلاحيت ندارد . « 1 » ولى برخى از روايات اهل سنت مىرساند كه ابو بكر مقام سرپرستى حج را بر عهده داشت و على عليه السّلام فقط مأموريت داشت كه آيات الهى و قطعنامهء پيامبر صلى اللّه عليه و آله و سلّم را در روز منى بر عموم قرائت كند . « 2 »
امير مؤمنان وارد مكه شد ، در روز دهم ذى الحجّه ، بالاى جمرهء « عقبه » قرار گرفت و سيزده آيه ، از آغاز سورهء برائت را قرائت كرد . وى ، قطعنامهء پيامبر را با دلى لبريز از شجاعت و قدرت ، با صداى بلند خواند كه به گوش تمام شركت كنندگان مىرسيد و به تمام مشركانى كه پيمانى با مسلمانان نداشتند ، رسانيد كه فقط چهار ماه مهلت دارند و بايد هرچه زودتر ، محيط خويش را از هر نوع تظاهر به بتپرستى پاك سازند و در غير اين صورت از آنها صلب مصونيت مىشود .
اثر اين آيات و قطعنامه ، اين شد كه هنوز چهار ماه سپرى نشده بود ، مشركان دسته دسته رو به يگانهپرستى آوردند و در اواسط سال دهم هجرت ، بتپرستى در شبه جزيره ريشهكن گرديد .
تعصب ناروا در تحليل حادثه
عزل ابو بكر از منصب ابلاغ آيههاى برائت و نصب امير مؤمنان به جاى وى ، آن هم به فرمان الهى ، بىشك يكى از فضايل قطعى و غير قابل انكار على عليه السّلام است ، ولى گروهى از نويسندگان متعصب ، در تحليل و تجزيهء اين حادثه ، دچار اشتباه و انحراف شدهاند . « آلوسى بغدادى » در تفسير خود « 3 » در تحليل اين جريان مىنويسد :
« ابو بكر » به « شفقت » اشتهار داشت و على در شجاعت و قدرت قلب نقطهء مقابل وى بود . از آنجا كه تلاوت آيات برائت و تهديد مشركان ، بيش از هر چيز به شجاعت و قدرت قلب نياز داشت و اين مبادى در على بيش از ابو بكر بود ، على به
هامش
( 1 ) . مفيد ، الارشاد ، ص 33 .
( 2 ) . سيرهء ابن هشام ، ج 2 ، ص 546 .
( 3 ) . روح المعانى ، تفسير سورهء توبه .