على عليه السّلام در اين غزوه شركت نكرد
يكى از افتخارهاى امير مؤمنان ، اين است كه در تمام نبردها ملازم ركاب پيامبر و پرچمدار وى در جنگهاى اسلامى بوده است ، جز در غزوهء « تبوك » كه به دستور پيامبر در مدينه باقى ماند و در اين جهاد شركت نكرد ، زيرا پيامبر به خوبى مىدانست كه منافقان و برخى از افراد قريش به دنبال فرصت مىگردند تا در غياب پيامبر ، وضع را دگرگون سازند و حكومت نوبنياد اسلامى را واژگون كنند و اين فرصت در صورتى امكانپذير است كه پيامبر و ياران گرامى وى به مقصد دورى بروند و ارتباط آنان با مركز قطع شود .
تبوك ، دورترين نقطهاى بود كه پيامبر در طى غزوات خود به آنجا مسافرت نمود .
پيامبر كاملا احساس كرد كه در غياب او ممكن است گروههاى ضد اسلامى ، اوضاع را دگرگون سازند و همفكران خود را از نقاط مختلف حجاز گردآورده ، متشكل شوند .
او با اينكه « محمد بن مسلمه » را جانشين خود در مدينه قرار داده بود ، ولى به على عليه السّلام فرمود :
تو سرپرست اهل بيت و خويشاوندان من و گروه مهاجرى و براى اين كار جز من و تو ، كسى ديگر شايستگى ندارد .
اقامت امير مؤمنان در مدينه توطئهگران را بسيار ناراحت ساخت ، زيرا فهميدند كه با وجود على و مراقبتهاى پىگير او ، ديگر نمىتوانند نقشههاى خود را پياده كنند . از اين رو ، براى بيرون رفتن على از مدينه نقشهاى ريختند و شايع كردند كه با اينكه پيامبر با كمال ميل على را براى شركت در جهاد دعوت كرد ، ولى او از جهت دورى راه و شدت گرما ، از شرت در اين نبرد مقدس امتناع كرد . على عليه السّلام براى ابطال تهمت آنان به محضر پيامبر شرفياب گرديد و جريان را با آن حضرت در ميان نهاد . پيامبر ، كلمهء تاريخى خود را كه از دلايل واضح و روشن امامت و جانشينى بلافصل او پس از پيامبر است ؛ دربارهء او چنين فرمود :