شنيده بودم دريافتم . اما « زيد » را بيش از آنچه شنيده بودم يافتم ، چه بهتر او را به جاى زيد الخيل ، « زيد الخير » بخوانيد . « 1 »
بررسى سرگذشت اين هيئتهاى نمايندگى « 2 » و دقت در مذاكرههاى آنان با رسول گرامى صلى اللّه عليه و آله و سلّم به روشنى مىرساند كه اسلام از طريق تبليغ و دعوتهاى منطقى ، در شبه جزيره نفوذ كرد . البته طاغوتهاى زمان ، ابو سفيانها و ابو جهلها مانع از نفوذ اسلام بودند . جنگهاى پيامبر ، گذشته از اينكه بيشتر براى خنثى كردن توطئهها بود ، براى سركوبى اين گونه طاغوتها نيز بود . طاغوتهايى كه بر سر راه اسلام قد علم كرده و مانع از ورود سپاه تبليغ به سرزمينهاى حجاز و نجد و غيره بودند . هيچ آيين و برنامهء اصلاحى ، بدون شكستن طاغوتها و برچيدن خارهاى روييده بر سر راه آن امكانپذير نيست . از همين رو ، مىبينيم كه نه تنها پيامبر اسلام ، بلكه عموم پيامبران الهى قبل از هر چيز براى كوبيدن طاغوتها و نابود كردن موانع مىكوشيدند .
قرآن مجيد ، در سورهء نصر از ورود اين هيئتها و پيروزى روزافزون اسلام ، در شبه جزيره سخن مىگويد و مىفرمايد :
آنگاه كه پيروزى خدا فرا رسيد و مكه فتح گرديد و مردم را ديدى كه فوج فوج در آيين خدا وارد مىشوند ، در اين حالت ، خدايت را با ستايش او تسبيح گو و طلب آمرزش نما كه او توبهپذير است . « 3 »
على رغم اين آمادگى در قبايل عرب و ورود هيئتهاى نمايندگى ، از طرف آنان در سال نهم هجرت ، هفت سريه و يك غزوه اتفاق افتاد . سريهها ، به خاطر خنثى كردن
هامش
( 1 ) . سيرهء ابن هشام ، ج 2 ، ص 577 .
( 2 ) . تشريح خصوصيات اين هيئتها و مذاكراتى كه ميان آنها و رسول خدا صورت گرفت و بيان الطاف و محبتهايى كه رسول گرامى در مورد آنان مبذول نمود ؛ در اين نوشتهء فشرده نمىگنجد . سيره نويس معروف ، محمد بن سعد در كتاب خود ، قسمت اعظم ويژگىهاى اين هيئتهاى نمايندگى را آورده است . او از 73 هيئت نمايندگى نام مىبرد كه دسته دسته و گروه گروه ، در طول سال نهم و يا كمى پيش از آن ، به حضور پيامبر رسيدند .
« الطبقات الكبرى ، ج 1 ، ص 291 - 295 » .
( 3 ) . نصر ( 110 ) آيات 1 - 3 .