اميد اين قرارداد ، به عذرهاى خاصى ، تقاضا را رد مىكردند .
2 . كشته شدن « عمرو » قهرمان تواناى سپاه عرب كه بسيارى از افراد به پيروزى او اميدوار بودند ، رعب و هراس شديدى ايجاد كرد ؛ خصوصا به دنبال كشته شدن وى قهرمانان ديگر ، از ميدان نبرد گريختند .
3 . نعيم بن مسعود تازه مسلمان ، در به هم زدن اتحاد فوق العاده مؤثر بود . او مؤثرين نقشه را در متفرق ساختن سپاه شرك ريخت و عمل او از فعاليّتهاى جاسوسان زبردست عصر ما دستكمى ندارد ، بلكه بالاتر و اهميت آن بيشتر است .
وى خدمت پيامبر آمد و گفت : من يك فرد تازه مسلمانى هستم و با تمام اين قبايل دوستى ديرينه دارم ، آنان از اسلام من آگاهى ندارند ، اگر دستورى داريد بفرماييد اجرا كنم . پيامبر فرمود : كارى كن كه اين جمعيت پراكنده شود ؛ يعنى اگر در اين راه براى حفظ يك سلسله مصالح عالى چارهجويى كنيد ، مانعى ندارد . « 1 »
« نعيم » مقدارى انديشيد ، آنگاه سراغ قبيلهء بنى قريظه رفت ، كه در حقيقت ستون پنجم دشمن بوده و مسلمانان را از پشت سر تهديد مىكردند . وى وارد دژ « بنى قريظه » شد و مراتب دوستى و صميميت خود را به رخ آنها كشيد و قيافهء همدردى و خيرخواهى گرفت و از هر درى سخن گفت ؛ به طورى كه اعتماد « بنى قريظه » را به خود جلب كرد . سپس افزود : موقعيت شما با احزاب متفق ( قريش و غطفان ) تفاوت دارد ، زيرا مدينه مركز زندگى فرزندان و زنان شما است و تمام ثروت شما در اينجا قرار گرفته و به هيچ روى براى شما امكان ندارد از اين نقطه به جاى ديگر منتقل شويد ، ولى احزاب متفق كه به جنگ محمد آمدهاند ، مركز زندگى و تجارت آنها بيرون از مدينه و دور دست است .
اگر آنان فرصتى به دست آورده و در جنگ پيروز شوند ، به هدف خود رسيدهاند و اگر در اين راه با شكست مواجه شدند بىدرنگ از اين نقطه كوچ كرده ، راه خود را
هامش
( 1 ) . فإنّ الحرب خدعة .