بسان گمانهاى دوران جاهليت مىكردند و مىگفتند : آيا چارهاى و خلاصى هست ؟ « 1 »
شما مىتوانيد با بررسى آياتى از سورهء آل عمران ، « 2 » حقايق پوشيدهاى از اين نبرد را به دست بياوريد . اين آيات كاملا عقيده شيعه را دربارهء اصحاب پيامبر به منصهء ظهور مىرساند . شيعه عقيده دارد كه همه اصحاب پيامبر ، جانباز و دل باخته واقعى آيين توحيد نبودند و در ميان آنها افراد سست عقيده و احيانا منافق وجود داشت ، در اين حال مؤمن و متقى پاك دل و مخلص نيز زياد بود .
امروز گروهى از نويسندگان اهل تسنن مىخواهند كه بر بسيارى از اين كارهاى ناشايست كه نمونههاى آن را در اين جنگ شنيديد ، پرده بكشند و با توجيههاى دور از حقيقت ، مقام همه اصحاب را حفظ كنند ، در صورتى كه اين توجيههاى نارسا و پردههاى تعصب ، مانع از ديدن سيماى واقعى حقيقت است .
كدام نويسنده مىتواند مفاد آيه زير را انكار كند كه با صراحت مىگويد :
به ياد آوريد موقعى را كه از كوه بالا مىرفتيد و به كسى توجه نمىكرديد و پيامبر شما را صدا مىزد كه برگرديد ، ولى شما به سخن او اعتنا نكرده و به فرار خود ادامه مىداديد . « 3 »
اين آيه دربارهء همان افراد و امثال آنهاست كه انس بن نضر به چشم خود ديد كه در كنجى نشستهاند و به فكر آينده خود بودند . روشنتر از آن نيز ، آيهء زير است :
كسانى كه روز روبهرو شدن دو لشكر ، به دشمن پشت كردند ، شيطان آنها را بر اثر يك سلسله كارهايى كه انجام داده بودند لغزش داد ، ولى خداوند از آنها گذشت و خدا آمرزنده و بردبار است . « 4 »
قرآن كسانى را كه شنيدن شايعه قتل پيامبر را عذر خود قرار داده و دست از نبرد
هامش
( 1 ) .وَ طائِفَةٌ قَدْ أَهَمَّتْهُمْ أَنْفُسُهُمْ يَظُنُّونَ بِاللَّهِ غَيْرَ الْحَقِّ ظَنَّ الْجاهِلِيَّةِ يَقُولُونَ هَلْ لَنا مِنَ الْأَمْرِ مِنْ شَيْءٍ« آل عمران ( 3 ) آيهء 154 » .
( 2 ) . آيههاى 121 - 180 .
( 3 ) .إِذْ تُصْعِدُونَ وَ لا تَلْوُونَ عَلى أَحَدٍ وَ الرَّسُولُ يَدْعُوكُمْ فِي أُخْراكُمْ« همان ، آيهء 153 » .
( 4 ) .إِنَّ الَّذِينَ تَوَلَّوْا مِنْكُمْ يَوْمَ الْتَقَى الْجَمْعانِ إِنَّمَا اسْتَزَلَّهُمُ الشَّيْطانُ بِبَعْضِ ما كَسَبُوا وَ لَقَدْ عَفَا اللَّهُ عَنْهُمْ إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ حَلِيمٌ« همان ، آيه 155 » .