مسأله نمازگزاران به بيت المقدس را پيش كشيدند و گفتند :
« محمد » مدعى است كه داراى آيين مستقلى است و آيين و شريعت او ناسخ آيينهاى گذشته مىباشد ، در صورتى كه او هنوز قبله مستقلى ندارد و به قبله جامعهء يهود نماز مىگزارد .
اين خبر براى پيامبر گران آمد . نيمهء شبها از خانه بيرون مىآمد و به آسمان نگاه مىكرد . در انتظار نزول وحى بود كه دستورى در اين باره نازل شود . چنان كه آيهء ياد شده در زير اين مطلب را گواهى مىدهد :
نگاههاى معنادار تو را به آسمان مىبينيم ، تو را به سوى قبلهاى كه رضايت تو را جلب كند مىگردانيم . « 1 »
از آيات قرآن استفاده مىشود كه تبديل قبله علاوه بر اعتراض يهود ، علّت ديگرى نيز داشته است و آن جنبهء امتحانى مسأله است . مقصود اين بود كه مؤمن واقعى و حقيقى ، از مدعيان ايمان كه در ادعاى خود كاذب بودند تميز داده شود و پيامبر اين افراد را خوب بشناسد ، زيرا پيروى از فرمان دوم كه در حالت نماز ، متوجه مسجد الحرام گردند ، نشانهء ايمان و اخلاص به آيين جديد بود و سرپيچى و توقف نشانهء دودلى و نفاق بود . چنان كه خود قرآن صريحا اين مطلب را مىفرمايد :
تغيير قبله از آن طرفى كه بر آن نماز مىگزارديد ، براى اين بود تا موافق را از مخالف تميز دهيم و اين كار براى غير آنهايى كه خداوند آنان را هدايت كرده است ، كار پرمشقتى بود . « 2 »
البته از تواريخ اسلام و مطالعه اوضاع شبه جزيره ، علل ديگرى نيز به دست مىآيد :
اولا ، كعبه كه به دست قهرمان توحيد ، حضرت ابراهيم عليه السّلام تعمير شده بود ، مورد
هامش
( 1 ) .قَدْ نَرى تَقَلُّبَ وَجْهِكَ فِي السَّماءِ فَلَنُوَلِّيَنَّكَ قِبْلَةً تَرْضاها« بقره ( 2 ) آيه 144 » .
( 2 ) .وَ ما جَعَلْنَا الْقِبْلَةَ الَّتِي كُنْتَ عَلَيْها إِلَّا لِنَعْلَمَ مَنْ يَتَّبِعُ الرَّسُولَ مِمَّنْ يَنْقَلِبُ عَلى عَقِبَيْهِ وَ إِنْ كانَتْ لَكَبِيرَةً إِلَّا عَلَى الَّذِينَ هَدَى اللَّهُ« همان ، آيه 143 » .