تعظيم جامعهء عرب بود . قبله قرار دادن چنين نقطهاى ، موجبات رضايت عموم اعراب را فراهم مىساخت و آنها را براى پذيرفتن آيين اسلام و دين توحيد راغب مىكرد و هيچ هدفى بالاتر از آن نبود كه مشركان سرسخت و لجوج وامانده از قافلهء تمدن ، ايمان آورند و از طريق آنان آيين اسلام در سرتاسر نقاط جهان ، منتشر گردد .
ثانيا ، فاصلهگيرى از يهود آن روز كه هيچ اميدى به ايمان آوردن آنها نبود لازم به نظر مىرسيد ، زيرا آنان هر ساعت كارشكنى مىكردند و با پيش كشيدن سؤالهاى پيچيده وقت پيامبر را گرفته و به گمان خود ابراز اطلاع و دانش مىكردند . تبديل قبله يكى از مظاهر فاصله گيرى و دورى از يهود بود . چنان كه نسخ روزهء عاشورا نيز به همين منظور بود . يهود پيش از اسلام ، روز عاشورا را روزه مىگرفتند . پيامبر و مسلمانان مأمور بودند كه آن روز را نيز روزه بگيرند . سپس فرمان روزهء عاشورا منسوخ شد و روزهگيرى در ماه رمضان واجب گرديد .
بالأخره ، اسلامى كه از هر نظر برترى دارد بايد به گونهاى جلوه كند كه نقاط تكامل و برترى آن روشن باشد .
در اين موقع برخى تصور كردند كه نمازهاى پيشين آنها باطل بوده است . وحى الهى نازل شد :
هرگز خدا اعمال شما را ضايع و تباه نخواهد كرد خدا به مردم رئوف و رحيم است . « 1 »
با در نظر گرفتن اين جهات ، در حالى كه پيامبر دو ركعت از نماز ظهر خوانده بود ، امين وحى فرود آمد و پيامبر را مأمور كرد كه به سوى مسجد الحرام متوجه شود . در برخى از روايات چنين آمده است :
جبرئيل دست پيامبر را گرفته متوجه مسجد الحرام كرد . زنان و مردانى كه در مسجد بودند ، از او پيروى كرده و از آن روز كعبه ، قبلهء مستقل مسلمانان اعلام گرديد .
هامش
( 1 ) . همان ، آيه 143 :وَ ما كانَ اللَّهُ لِيُضِيعَ إِيمانَكُمْ إِنَّ اللَّهَ بِالنَّاسِ لَرَؤُفٌ رَحِيمٌ، از مواردى كه لفظ « ايمان » ، در موارد عمل به كار رفته است ، همين آيه مىباشد .