تهديد خطوط بازرگانى قريش - تغيير قبله - غزوهء بدر
نخستين سال هجرت با تمام خوشىها و تلخىهاى خود سپرى شد . پيامبر گرامى و يارانش وارد سال دوم اقامت خود در مدينه شدند . سال دوم هجرت ، حوادث عظيم و چشمگيرى دارد . در ميان تمام رويدادها ، دو حادثهء آن اهميت شگرفى دارد : يكى از آنها « تغيير قبله » و ديگرى « نبرد بدر » است .
براى روشن شدن علل جنگ « بدر » يك رشته رويدادهايى را يادآور مىشويم كه قبل از آن رخ داده است كه تحليل آنها سبب روشن شدن انگيزه غزوه بدر مىشود . يكى از اين رويدادها كه در بخشى از سال نخست و قسمتى از آغاز سال دوم رخ داده است ، اعزام « نيروهاى گشتى » « 1 » به سوى خطوط تجارتى قريش است . اكنون بايد ديد هدف حكومت نوپاى اسلام از اين اعزامها چه بوده است .
در اصطلاح سيرهنويسان ، دو لفظ بيش از همه رواج دارد و آن لفظهاى « غزوه » و « سريه » است . مقصود از « غزوه » آنگونه هجوم به دشمن است كه خود رسول خدا همراه سپاه مىبود و آن را رهبرى مىكرد و مقصود از « سريّه » اعزام گروهها و يا گردانها و هنگهايى بود كه خود پيامبر شخصا در آن شركت نداشت ، بلكه براى آنان سرپرستى معين و آنها را به مقصدى اعزام مىكرد .
شمار غزوات پيامبر را 26 و يا 27 غزوه نوشتهاند . علت اختلاف اين است كه گروهى غزوهء « خيبر » را با غزوه « وادى القرى » كه به دنبال هم رخ دادهاند ، دو غزوه و
هامش
( 1 ) . پيامبر در نخستين سال هجرت ، گشتىهايى ، را به اطراف مدينه براى تهديد خطوط بازرگانى قريش اعزام مىكرد . از نظر نگارش حوادث مطابق سالهاى هجرى لازم بود برخى از رويدادها را ، مانند « اعزام حمزه » و يا اعزام « عبيدة بن الحارث » در فصل رويدادهاى سال نخست هجرى نگاشت ؛ ولى از آنجا كه ميان آنها و حوادث سال دوم تناسب خاصى وجود دارد ، از اين جهت همگى را در فصل رويدادهاى سال دوم نگاشتيم . گذشته از اين ، « ابن هشام » به پيروى از « ابن اسحاق » تاريخ اين اعزامها را سال دوم هجرت مىداند ، هر چند « واقدى » ، بخشى از اين اعزامها را مربوط به سال نخست دانسته است .