بنابراين ، سران قريش عهدنامهاى به خط « منصور بن عكرمه » و امضاى هيئت عالى قريش نوشتند و در داخل كعبه آويزان و سوگند ياد كردند كه ملت قريش تا دم مرگ طبق مواد زير رفتار كنند :
1 . همه گونه خريدوفروش با هواداران « محمد » تحريم مىشود .
2 . ارتباط و معاشرت با آنان اكيدا ممنوع مىگردد .
3 . كسى حق ازدواج با مسلمانان را ندارد .
4 . در تمام پيشامدها بايد از مخالفان « محمد » طرفدارى كرد .
متن پيمان با مواد ياد شده به امضاى تمام متنفذان « قريش » جز « مطعم بن عدى » رسيد و با شدت هرچه تمامتر اجرا شد . يگانه حامى پيامبر ، « ابو طالب » از عموم خويشاوندان ( فرزندان هاشم و مطلب ) دعوتى كرد و يارى پيامبر را بر دوش آنان نهاد و دستور داد كه عموم « فاميل » از محيط « مكّه » به درّهاى كه در ميان كوههاى مكّه قرار داشت و به « شعب ابى طالب » معروف بود و داراى خانههاى محقر و سايبانهاى مختصرى بود ، منتقل شوند و در آنجا سكنا گزينند و از محيط زندگى مشركان دور باشند . همچنين ، براى جلوگيرى از حملههاى ناگهانى « قريش » در نقاط مرتفع افرادى را براى ديدهبانى گماشت تا آنها را از هرگونه پيشامد باخبر سازند . « 1 »
اين محاصره سه سال تمام طول كشيد ، فشار و سختگيرى به حد عجيبى رسيد .
نالهء جگرخراش فرزندان « بنى هاشم » به گوش سنگ دلان « مكّه » مىرسيد ، ولى در دلشان چندان تأثير نمىكرد . جوانان و مردان با خوردن يك دانه خرما در شبانه روز زندگى مىكردند . گاهى يك دانه خرما را دونيم مىكردند . در تمام اين سه سال ، فقط در ماههاى حرام - كه امنيت كامل در سرتاسر شبه جزيره حكم فرما بود - بنى هاشم از شعب بيرون آمده و به دادوستد مختصرى اشتغال مىورزيدند ، سپس به داخل دره
هامش
( 1 ) . سيره ابن هشام ، ج 1 ، ص 350 ؛ تاريخ طبرى ، ج 2 ، ص 78 . اين پيمان در شب اول سال هفتم « بعثت » بسته شد .
وقتى « ابو طالب » از پيمان محاصره اقتصادى قريش آگاه شد ، قصيدهاى سرود كه نخستين بيت آن اين است :أ لم تعلموا أنّا وجدنا محمدا * نبيّا كموسى خطّ في أوّل الكتب