عوض كرده و كار ديگرى آغاز مىكنيم . امّا شما شرقيان با برنامهء وسيع وارد كار مىشويد و كار را از جاى بزرگ شروع مىكنيد و همه برنامه را يك جا پياده مىكنيد و اگر در وسط راه به بنبست رسيديد ، ديگر بازگشتى جز با تحمّل خسارتهاى بزرگ براى شما باقى نمىماند .
گذشته از اين ، روح و روان شما با عجله و شتابزدگى عجين شده است و پيوسته مىخواهيد روز نخست از كشت خود ثمر بگيريد ، مىخواهيد آخرين نتيجه را در همان روزهاى نخست بگيريد و اين خود طرز تفكر غير صحيح اجتماعى است كه انسان را در بنبست عجيبى قرار مىدهد .
ما تصور مىكنيم اين طرز تفكر مربوط به شرق و غرب نيست ؛ افراد پخته ، عاقل و دانا پيوسته در راه نيل به مقاصد خود از همين طريق وارد شده و مىشوند . رهبر عالى قدر جهان اسلام نيز از همين اصل مسلّم استفاده كرده و سه سال تمام ، بدون شتابزدگى در تبليغ سرّى آيين خود كوشيد . هر كس را كه از نظر فكر و استعداد شايسته و آماده مىديد ، كيش خود را به او عرضه مىداشت ، با اينكه هدف تشكيل دادن يك دولت بزرگ جهانى بود كه تمام افراد را تحت يك پرچم ( توحيد ) گرد آورد ، ولى در ظرف اين سه سال ابدا دست به دعوت عمومى نزد ، حتى خويشاوندان را نيز به صورت خصوصى دعوت نكرد ؛ فقط با افراد تماسهاى خصوصى برقرار مىكرد و هر كس را شايسته و مستعد براى پذيرفتن آيين خود مىديد ، دعوت مىنمود ، تا آنجا كه توانست در ظرف اين سه سال ، گروهى را پيرو خود هدايت كند .
سران « قريش » در طول اين سه سال سرمست عيش و نوش بودند ، فرعون مكّه ( ابو سفيان ) و دارودستهء وى هر موقع از ماهيت دعوت و ادعاى حضرت آگاه مىشدند ؛ لبخند تمسخرآميزى مىزدند و با خود مىگفتند : شعله ادعاى تبليغ او ، مانند دعوت « ورقه » و « اميه » - كه بر اثر خواندن كتابهاى انجيل و تورات مسيحى گشته و در محافل عرب دم از مسيحىگرى مىزدند - به اين زودىها خاموش مىگردد و ديرى نمىپايد كه او نيز به كاروان فراموششدگان مىپيوندد .
فروغ ابديت تجزيه و تحليل كاملى از زندگى پيامبر اكرم ( ص ) ( فارسي ) — صفحة 248
مساهمون: الشيخ جعفر السبحاني
ص٢٤٨