عراق
سرزمينى كه سيد الشهدا « ع » از حجاز به سوى آنجا رفت تا به دعوت كوفيان در مبارزه با يزيد ، پاسخ گويد و قبل از رسيدن به كوفه ، در كربلا در محاصرهء سپاه ابن زياد به شهادت رسيد . سرزمين عراق ، بخصوص منطقهء ميان دجله و فرات ، حاصلخيز و پرجمعيّت است .
وقتى سرزمين عراق ، پيش از خلافت امير المؤمنين « ع » فتح شد ، با آل على « ع » آشنا گشت .
كسانى همچون ابن مسعود و عمار ياسر ، پيشتر در آنجا فرماندار يا امير لشكر بودند . پس از جنگ جمل كه حضرت على « ع » كوفه را مقرّ خلافت خويش قرار داد ، مردم آن منطقه بيشتر با آن حضرت و دودمانش آشنا شدند . از اين رو معاويه و آل مروان مىكوشيدند تا تشيع و ريشههاى گرايش به خاندان نبوّت را در آن سرزمين بخشكانند . « 1 » همواره ميان شاميان و عراقيان ، نزاع و كينه بوده است . پس از شهادت امير المؤمنين « ع » در دوران امام حسن مجتبى اين منطقه نيز - به دنبال قرار داد صلح - در اختيار امويان قرار گرفت و آنان بشدّت ، هواداران على « ع » را سركوب مىكردند .
عراق ، همواره منطقهاى آشفته و متزلزل بوده و بين قدرتها دست به دست مىگشته است . مردم آن نيز از يك رفتار متذبذب و متغيّر برخوردار بودند . در عين حال ، در آن روزگار ، قلب كشور اسلامى و مركزى براى نيروهاى انسانى و سربازان رزمى و ثروت و مال بود و پايگاهى براى لشكر محسوب مىشد . « 2 » بخصوص كوفه در شهرهاى عراق ، موقعيّت ويژهترى داشت و همواره در كشمكشهاى سياسى و مبارزاتى ، از پايگاههاى مهمّ بود . حتّى در جريانهاى سياسى پس از عاشورا نيز ، مثل خروج مختار و بروز شورشهاى مختلف بر ضدّ امويان نقش عمده داشت . شايد به خاطر اين دلايل بود كه امام حسين « ع » پس از اقامت چندماهه در مكّه ، تصميم گرفت به سرزمين عراق رود و نداى كوفيان را لبّيك گويد ، بخصوص كه شيعيان او و پدرش على « ع » در كوفه فراوان بودند و نامههاى دعوت بسيارى براى امام نوشتند . در رواياتى پيشگويى شهادت آن حضرت در سرزمين عراق نيز آمده است ، از جمله : رسول خدا « ص » به حسين بن على « ع » فرموده بود : « انّك ستساق الى العراق و هى ارض قد التقى بها النبيّون و اوصياء النبيّين ، و هى ارض تدعى
هامش
( 1 ) - تاريخ الشيعة ، مظفّرى ، ص 67 .
( 2 ) - حياة الامام الحسين بن على ، ج 3 ، ص 11 .