جمادى الآخره و رجب در مدينه مقام ساخت ، و بعد از ان در رمضان [ 1 ] سنهء ثمان بفتح مكّه و غزو قريش بيرون شد . و سبب بيرون شدن پيغمبر ، عليه السّلام ، در سنهء ثمان به مكّه آن بود : بعد از ان كه در سال حديبيه سنهء ستّ ، صلح رفته بود با قريش كه تا ده سال ميان ايشان و مسلمانان جنگ نباشد و هيچ كسى را با كسى كار نباشد ، و قريش در سنهء ثمان نقض عهد 145 خود بكردند و بدان صلح كه رفته بود وفا ننمودند . و سبب نقض عهد ايشان آن بود كه قوم بنو بكر كه هم عهد ايشان بودند با قبيلهء خزاعه خون داشتند ، و يكى از قوم خزاعه بكشته بودند ، و قوم خزاعه هم عهد [ پيغمبر ] بودند . و چون قوم خزاعه با قوم بنو بكر مصاف در پيوستند ، قريش به يارى قوم بنو بكر ، كه هم عهد [ 2 ] ايشان بودند ، برفتند و قوم خزاعه بهزيمت كردند و ايشان را در حرم مكّه افگندند . و چون آن واقعه رفته بود ، بديل بن ورقاء كه رئيس قوم خزاعه بود ، با جماعتى ديگر از خزاعه قصد مدينه كردند كه به خدمت سيّد ، عليه السّلام ، آيند و او را آگاهى دهند و مدد و نصرت خواهند از پيش وى . و پيش از ان كه بديل بن ورقاء روانه شدى ، يكى را بر نشاندند و از پيش بفرستادند كه سيّد ، عليه السّلام ، آگاهى دهد . و چون آن مرد برسيد ، سيّد ، عليه السّلام ، با أصحاب در مسجد نشسته بود ، و آن مرد در آمد و پيش از آنكه بر زمين نشستى اين رجز فرو خواند ، و سيّد ، عليه السّلام ، را در اين رجز از نقض [ عهد ] قريش * خبر باز داد و رجز اين بود :
شعر
يا ربّ إنّى ناشد محمّدا * حلف أبينا و أبيه الأتلدا
هامش
[ ( 1 - ) ] در جميع نسخ فارسى بخلاف عباراتى كه بعدا مىآيد ( ص 870 همين نسخه ) و بخلاف متن عربى ج 4 ص 31 : شعبان .
[ ( 2 - ) ] روا : هم سوگند .