6 - جهاد
اقسام جهاد
[ 758 ] - 66 - از امام حسين عليه السّلام سؤال شد : آيا جهاد ، مستحب است يا واجب ؟
فرمود : « جهاد ، بر چهار گونه است : دو گونه آن واجب است و سومى ، مستحبّى است كه جز با واجب بپانمىشود ، و چهارمى مستحب است .
امّا يكى از آن دو جهاد واجب ، جهاد شخص است با نفس ( امّاره ) خود ، تا آن را از معصيتهاى خدا بازدارد و اين بزرگترين جهادهاست .
و مجاهدهء با آن كفّارى كه هم مرز شما ( اهل سلام ) هستند ( چه به صورت دفاعى و يا در صورت فراهم بودن شرايط به صورت ابتدائى ، دومين جهاد ) واجب است .
و امّا آن جهاد مستحبّى كه جز با واجب بپانمىشود ، مجاهده با دشمنان مىباشد كه بر همهء امّت واجب است ، اگر همگى آن را ترك كنند عذاب به آنها مىرسد ، و اين عذاب عمومى همه را ( از خوب و بد ) فرا مىگيرد ، ( بنابراين نبايد ترك شود ) و ( و گرنه ) اين جهاد ، بر امام ( بىامّت ) مستحبّ خواهد بود ( نه فرض ) ، و حدّ اين نوع جهاد آن است كه امام ، همراه امّت خود ( مىتواند ) سر وقت دشمنان آيد و با آنان جهاد كند .
و امّا آن جهادى كه بر همه مستحبّ است ، تلاشى است كه كسى براى بپاداشتن روشى عدل و نيكو ( در حيات فردى خود ) و ( نيز ) براى بپاداشتن سنّتى حسنه ( در جامعه ) ، و ( يا ) رشد و بارورى و احياء آن انجام مىدهد ، پس كار و تلاش در اين راه از بهترين عملهاست