كرده است او بر آن غيب كه مثلًا جبرئيل است از خود جبرئيل آگاهتر است ، بر آن پنهانِ ديگر كه شيطان است از خود شيطان آگاهتر است . آنوقت چطور امكان دارد كه بر او اشتباه بشود كه اين مَلَك است يا شيطان ؟ ! حتى حرف خودش اشتباه بشود ، حرفى كه مىگويد بعد خودش نفهمد كه شيطان چيز ديگرى به گوش مردم رسانده است ! چنين نيست ، چون پاى رسالت امر الهى در ميان است . خدا خودِ پيغمبر را آگاه كرده است و بعلاوه پيغمبر را در يك حفظ و حراستى قرار داده است كه از آغازى كه وحى را تلقى مىكند تا پايانى كه وحى را به مردم مىرساند در يك حفظ و حراست و سانسور كامل الهى است ، هيچ قدرتى نمىتواند در او نفوذ كند . اين معناى عصمت پيغمبران در ابلاغ وحى است كه عصمتِ از خطاست .
عصمت از گناه
عصمت از گناه چطور ؟ بعضى گفتهاند ( مخصوصاً در اهل تسنن اين حرف گفته شده ) : راست است ، پيغمبر در آنچه كه مربوط به وحى و ابلاغ به مردم است هرگز دچار اشتباه نمىشود چون اين مربوط به پيغمبر نيست مربوط به خداست و امكان ندارد كه اشتباهى رخ بدهد ؛ ولى بعد آيا ممكن است پيغمبر از آن جهت كه بشرى است مانند بشرهاى ديگر مرتكب معصيت بشود به معنى اينكه يك چيزى كه گناه است و خودش به مردم ابلاغ كرده است كه اين گناه است - العياذ باللَّه - همان معصيت را مرتكب بشود ؟ جواب اين سؤال اين است كه پيغمبر كه پيام خدا را به مردم مىرساند نه فقط با زبان مىرساند ، با عملش هم مىرساند . . . « 1 » خودش بَلاغاً مِنَ اللَّهِ است و لهذا قرآن مىگويد : لَقَدْ كانَ لَكُمْ فى رَسولِ اللَّهِ اسْوَةٌ حَسَنَةٌ « 2 » . قرآن نمىگويد شما فقط به سخن پيغمبر عمل كنيد ولى به خودش و كار و عملش و شخصيتش كار نداشته باشيد ؛ قرآن مىگويد سخن پيغمبر پيام ما را مىرساند ، عمل پيغمبر هم پيام ما را مىرساند . . . « 3 »
هامش
( 1 ) . [ نوار چند ثانيهاى افتادگى دارد . ]
( 2 ) . احزاب / 21 .
( 3 ) . [ اندكى از پايان نوار ناقص است . ]