آن نكتهاى كه در آن تفسير نوشته بود اين بود كه چرا هميشه بعد از « ملِك » كلمهء « قدّوس » مىآيد ؟ چون « ملِك » نهايت اقتدار را مىرساند . بشر روى تجربههاى ذهنى خودش هر جا كه اقتدار و قدرت را ديده است يك نوع نامنزّهى هم پشت سرش ديده است ، يعنى وقتى خود بشر قدرت پيدا مىكند ديگر حسابها و معيارها از دست مىرود . قدرت كه پيدا شود ، آلودگى به نقايص و به كارهايى كه نبايست كرد هم پيدا مىشود ؛ به اصطلاح معروف « سوء استفاده » . قدرت كه آمد سوء استفاده هم پيدا مىشود . پيغمبر فرمود : « مَنْ مَلِكَ اسْتَأْثَرَ » هر كسى كه قدرت زياد پيدا كند ( در بشرها ) بعد استيثار پيدا مىكند يعنى همه چيز را به خودش اختصاص مىدهد ، مىگويد « من » . ولى پروردگار آن ملِك و صاحب قدرت و صاحب اقتدار بى منتهايى است كه در عين اينكه اين قدرت بىمنتهاست دامن كبريائش هرگز به هيچ نقصى آلوده نمىشود . تا شنيديد او قدرت علىالاطلاق است ، اقتدار علىالاطلاق است و اقتدارش غير متناهى است يك وقت فكر نكنيد پس ما كجا ، پروردگار كجا ؟ ! يك وقت خدا - خداست ديگر - ظلم هم كرد كرد ، كيست كه بيايد جلويش را بگيرد ؟ بله ، هيچ كس نيست بيايد جلويش را بگيرد ولى او خودش است كه نمىكند ، نه اينكه كسى جلويش را مىگيرد . او از اينكه ظلم كند ، از اينكه بىعدالتى كند ، از اينكه تبعيض كند ، از اينكه چيزى را براى خود بخواهد ، از اينكه بخل و امساك بورزد ، از همهء اينها منزه است ؛ در نهايت اقتدار نهايت قدّوسيت را دارد .
نكتهء خوبى است كه اين مفسرين گفتهاند ، خصوصاً كه بعد كلمه « السَّلام » را دارد . به نظر مىرسد اين سه كلمه خيلى عجيب پشت سر يكديگر وارد شده است .
قرآن است ؛ كلمات قرآن آنچنان با يكديگر رديف مىشوند كه انسان حيرت مىكند .
وقتى كه كلمهء « ملِك » مىآيد : « هُوَ اللَّهُ الَّذى لا الهَ الّا هُوَ الْمَلِكُ » آن صاحب اقتدار علىالاطلاق ؛ خوف و خشيت و ابّهت و عظمت و جلال پروردگار قلب انسان را پر مىكند . خصوصاً اگر بتواند اين معنى ملك را خوب تصور كند ، ديگر در مقابل پروردگار هيچ چيزى اساساً به نظرش نمىآيد . گفتيم پشت سرش ممكن است يك توهّم پيدا شود : قدرت است ؛ به دنبال خود سوء استفاده مىآورد . فرنگيها تعبيرهاى خوبى در زمينهء قدرت دارند ، مثل اين كه مىگويند قدرت آنارشيست است ، قدرت هر جا كه پيدا شد ديگر پايبند قانون و حساب و نظم و اين حرفها نيست ؛ قدرت
مجموعه آثار شهيد مطهرى ( فارسي ) — صفحة 183
مساهمون: مرتضى مطهرى
ص١٨٣