مطلبى كه مىگويد توضيح همين آيهء قرآن است . اكنون دو حديث را كه در تفسير آمده است به عنوان نمونه برايتان مىخوانم .
حديث اول در كافى است كه از امام صادق عليه السلام روايت مىكند : انَّ اللَّهَ بَعَثَ نَبِيّاً مِنْ انْبِيائِهِ الى قَوْمِهِ وَ اوْحى الَيْهِ خدا به يكى از پيغمبرانش كه او را به سوى قومش فرستاده بود چنين وحى كرد : انْ قُلْ لِقَوْمِكَ به مردمت اطلاع بده كه انَّهُ لَيْسَ مِنْ اهْلِ قَرْيَةٍ وَ لا ناسٍ ( قريه يعنى محل جمع شدن . لازم نيست كه حتماً ده باشد . در اصطلاح امروز ما قريه يعنى ده ، ولى در اصطلاح قرآن قريه به شهر هم اطلاق مىشود . از مادهء « قَرْى » به معنى محل اجتماع است . ) مردم يك محلى ، دهى ، شهرى و به طور كلى مردمى نيستند كه كانوا عَلى طاعَتى كه بر راه من و اطاعت من باشند يعنى صالح باشند فَاصابَهُمْ فيها سَرّاءُ و به همين جهت براى آنها خوشى و نعمت و سعادت بيايد فَتَحَوَّلوا عَمّا احِبُّ الى ما اكْرَهُ و بعد اينها از اين نعمتها سوء استفاده كنند يعنى بيفتند در عيش و فساد اخلاق و فاسد بشوند ( به عبارت ديگر مردمى نيستند كه صالح باشند و پشت سر اين صلاح ، من برايشان سعادت بياورم ولى بعدْ اين سعادت و خوشى ، آنها را به سوى فساد بكشاند يعنى از اين نعمت سوء استفاده كنند ) الّا تَحَوَّلْتُ لَهُمْ عَمّا يُحِبّونَ الى ما يَكْرَهونَ مگر اينكه من هم نظرم را دربارهء آنها تغيير بدهم و آنچه را كه آنها دوست مىدارند از ايشان بگيرم و چيزى به آنها بدهم كه از آن بدشان مىآيد ، يعنى به جاى نعمت ، نقمت بدهم . وَ انَّهُ لَيْسَ مِنْ اهْلِ قَرْيَةٍ وَ لا اهْلِ بَيْتٍ كانوا عَلى مَعْصِيَتى و مردمِ جايى يا حتى مردمِ خانوادهاى نيستند كه بر معصيت من و در راه فساد باشند فَاصابَهُمْ فيها ضَرّاءُ و در نتيجه به ايشان سختى برسد فَتَحَوَّلوا عَمّا اكْرَهُ الى ما احِبُّ و برگردند از آنچه من مكروه مىدارم به سوى آنچه محبوب من است الّا تَحَوَّلْتُ لَهُمْ عَمّا يَكْرَهونَ الى ما يُحِبّونَ مگر آنكه من دومرتبه نظرم را دربارهء آنها تغيير بدهم و آنچه را كه بر آنها سختى بود عوض كنم و به ايشان خوشى بدهم كه آنها هم راضى بشوند و آن را دوست داشته باشند .
حديث ديگرى را در اينجا « 1 » از تفسير صافى نقل مىكنند و اين هم ظاهراً از كافى است كه امام صادق عليه السلام فرمود : كانَ ابى يَقولُ پدرم امام باقر عليه السلام مىفرمود : انَّ اللَّهَ عَزَّوَجَلَّ قَضى قَضاءً حَتْماً خدا تقدير و حكم حتمى و تخلفناپذير كرده است كه
هامش
( 1 ) . تفسير الميزان ، ج 9 / ص 110 .