ابوسعيد دربارهء ضرورت عمل و آثار طاعت و معصيت سخن مىگفت . بوعلى اين رباعى را به عنوان اينكه ما تكيه بر رحمت حق داريم نه بر عمل خويشتن ، انشاء كرد :
ماييم به عفو تو تولّا كرده * وز طاعت و معصيت تبرّا كرده
آنجا كه عنايت تو باشد ، باشد * ناكرده چو كرده ، كرده چون ناكرده
ابوسعيد فى الفور گفت :
اى نيك نكرده و بديها كرده * وانگه به خلاص خود تمنّا كرده
بر عفو مكن تكيه كه هرگز نبود * ناكرده چو كرده ، كرده چون ناكرده « 1 »
اين رباعى نيز از ابوسعيد است :
فردا كه زوال شش جهت خواهد بود * قدر تو به قدر معرفت خواهد بود
در حسن صفت كوش كه در روز جزا * حشر تو به صورت صفت خواهد بود
ابوسعيد در سال 440 هجرى درگذشته است .
ج . ابوعلى دقّاق نيشابورى . جامع شريعت و طريقت به شمار مىرود . واعظ و مفسر قرآن بود . از بس در مناجاتها مىگريسته ، او را « شيخ نوحهگر » لقب دادهاند .
در سال 405 يا 412 درگذشته است .
ه . ابوالحسن على بن عثمان هجويرى غزنوىصاحب كتاب كشف المحجوب كه از كتب مشهور اين فرقه است و اخيراً چاپ شده است . در سال 470 درگذشته است .
و . خواجه عبداللَّه انصارى . عرب نژاد و از اولاد ابوايّوب انصارى صحابى بزرگوار معروف است . خواجه عبداللَّه يكى از معروفترين و متعبّدترين عرفاست . كلمات قصار و مناجاتها و همچنين رباعيات نغز و باحالى دارد . شهرتش بيشتر به واسطهء همانهاست .
از كلمات اوست : در طفلى پستى ، در جوانى مستى ، در پيرى سستى ، پس كى خدا پرستى ؟ و هم از كلمات اوست : بدى را بدى كردن سگسارى است ، نيكى را نيكى كردن خرخارى است ، بدى را نيكى كردن كار خواجه عبداللَّه انصارى است .
اين رباعى نيز از اوست :
عيب است بزرگ بر كشيدن خود را * از جملهء خلق برگزيدن خود را
هامش
( 1 ) نامهء دانشوران ، ذيل احوال بوعلى سينا