كه در قرآن در باب جهاد آمده است - به نص و اتفاق جميع مفسرين - آيهاى است در سورهء حج :
انَّ اللَّهَ يُدافِعُ عَنِ الَّذينَ امَنوا انَّ اللَّهَ لايُحِّبُ كُلَّ خَوّانٍ كَفورٍ . اذِنَ لِلَّذينَ يُقاتَلونَ بِانَّهُمْ ظُلِموا وَ انَّ اللَّهَ عَلى نَصْرِهِمْ لَقَديرٌ . الَّذينَ اخْرِجوا مِنْ دِيارِهِمْ بِغَيْرِ حَقٍّ الّا انْ يَقولوا رَبُّنَااللَّهُ وَ لَوْلا دَفْعُ اللَّهِ النّاسَ بَعْضَهُمْ بِبَعْضٍ لَهُدِّمَتْ صَوامِعُ وَ بِيَعٌ وَ صَلَواتٌ وَ مَساجِدُ يُذْكَرُ فيهَا اسْمُ اللَّهِ كَثيراً وَ لَيَنْصُرَنَّ اللَّهُ مَنْ يَنْصُرُهُ انَّ اللَّهَ لَقَوِىٌّ عَزيزٌ . الَّذينَ انْ مَكّنّاهُمْ فِى الْارْضِ اقامُوا الصَّلوةَ وَ اتَوُا الزَّكوةَ وَ امَروا بِالْمَعْروفِ وَ نَهَوْا عَنِ الْمُنْكَرِ وَ لِلَّهِ عاقِبَةُ الْامورِ « 1 » .
چه آيات عجيبى است ! اينها اولين آياتى است كه در قرآن راجع به تشريع جهاد آمده است .
مسلمين در مكه
اين مقدمه را عرض كنم : چنان كه مىدانيم وحى بر پيغمبر اكرم در چهل سالگى در مكه نازل شد و [ آن حضرت ] سيزده سال در مكه اقامت داشت و در آن سيزده سال چه خود ايشان و چه اصحاب ايشان فوق العاده در تحت شكنجهء كفار قريش بودند ، به طورى كه عدهاى مجبور شدند پس از استجازه از رسول اكرم از مكه مهاجرت كنند ، هجرت كردند و به حبشه رفتند . مسلمين مكرر از پيغمبر اكرم اجازه مىخواستند كه از خودشان دفاع كنند و پيغمبر اكرم تا سيزده سال كه در مكه بود اجازه نداد ، كه اين هم فلسفهاى دارد . تا آنكه كار فوق العاده سخت شد و از طرف ديگر اسلام در خارج مكه نفوذ كرد ، از آن جمله در مدينه ، و عدهاى قليل از اهل مدينه مسلمان شدند و آمدند و با پيغمبر اكرم بيعت كردند و متعهد شدند كه اگر ايشان به مدينه بيايند از ايشان حمايت كنند . پيغمبر اكرم هجرت كردند و مسلمين هم تدريجاً مهاجرت كردند و در مدينه براى اولين بار يك مركز مستقل به وجود آمد . سال اول هم اجازهء دفاع داده نشد . در سال دوم هجرت بود كه براى اولين بار
هامش
( 1 ) حج / 38 - 41