جوانان ازدواج بود . جوانان پيش از آنكه به بركت دنياى اروپا كالاى زن اينهمه ارزان و فراوان گردد « شب زفاف را كم از تخت پادشاهى » نمىدانستند .
ازدواج در قديم پس از يك دوران انتظار و آرزومندى انجام مىگرفت و به همين دليل زوجين يكديگر را عامل نيكبختى و سعادت خود مىدانستند ، ولى امروز كامجوييهاى جنسى در غيركادر ازدواج به حد اعلى فراهم است و دليلى براى آن اشتياقها وجود ندارد .
معاشرتهاى آزاد و بىبند و بار پسران و دختران ازدواج را به صورت يك وظيفه و تكليف و محدوديت درآورده است كه بايد آن را با توصيههاى اخلاقى و يا احياناً - چنان كه برخى از جرايد پيشنهاد مىكنند - با اعمال زور بر جوانان تحميل كرد .
تفاوت آن جامعه كه روابط جنسى را محدود مىكند به محيط خانوادگى و كادر ازدواج قانونى ، با اجتماعى كه روابط آزاد در آن اجازه داده مىشود اين است كه ازدواج در اجتماع اول پايان انتظار و محروميت ، و در اجتماع دوم آغاز محروميت و محدوديت است . در سيستم روابط آزاد جنسى پيمان ازدواج به دوران آزادى دختر و پسر خاتمه مىدهد و آنها را ملزم مىسازد كه به يكديگر وفادار باشند و در سيستم اسلامى به محروميت و انتظار آنان پايان مىبخشد .
سيستم روابط آزاد اولًا موجب مىشود كه پسران تا جايى كه ممكن است از ازدواج و تشكيل خانواده سر باز زنند و فقط هنگامى كه نيروهاى جوانى و شور و نشاط آنها رو به ضعف و سستى مىنهد اقدام به ازدواج كنند و در اين موقع زن را فقط براى فرزند زادن و احياناً براى خدمتكارى و كلفتى بخواهند ، و ثانياً پيوند ازدواجهاى موجود را سست مىكند و سبب مىگردد به جاى اينكه خانواده بر پايهء يك عشق خالص و محبت عميق استوار باشد و هر يك از زن و شوهر همسر خود را عامل سعادت خود بداند برعكس به چشم رقيب و عامل سلب آزادى و محدوديت ببيند و چنان كه اصطلاح شده است يكديگر را « زندانبان » بنامند .
وقتى پسر يا دخترى مىخواهد بگويد ازدواج كردهام ، مىگويد براى خودم زندانبان گرفتهام . اين تعبير براى چيست ؟ براى اينكه قبل از ازدواج آزاد بود هر كجا بخواهد برود ، با هركس بخواهد برقصد ، بلاسد ، هيچ كس نبود كه بگويد بالاى چشمت ابروست . ولى پس از ازدواج اين آزاديها محدود شده است ، اگر يك شب دير به خانه بيايد مورد مؤاخذهء همسرش قرار مىگيرد كه كجا بودى ؟ و اگر در محفلى با التهاب با
مجموعه آثار شهيد مطهرى ( فارسي ) — صفحة 438
مساهمون: مرتضى مطهرى
ص٤٣٨