اينكه مردم كوفه سست شدند يكى به همين خاطر بود ؛ مىگفتند درست است كه معاويه آدم بدى است ولى با رعيت خيلى خوب است ، ببين با شاميها چگونه رفتار مىكند ! چقدر شاميها از او راضى هستند ! آنهايى كه معاويه را شناخته بودند به اين صورت شناخته بودند كه درست است كه آدم بدى است اما حاكم خوبى است ، اگر او حاكم شود هيچ فرقى ميان مردم كوفه و غير كوفه نخواهد گذاشت . مخصوصاً معروف شده بود به حلم و بردبارى . معاويه يك حلم سياسىاى داشت و مورخين به او عيب گرفتهاند كه نتوانست حلم سياسى خود را در مورد كوفه عملى كند ، و اگر مىكرد از نظر معنوى هم پيروز مىشد . معاويه معروف بود به حلم سياسى . مردم مىرفتند به او فحش مىدادند ، مىخنديد و در آخر پول مىداد و آنها را جلب مىكرد . مىگفتند براى حكومت بهتر از اين ديگر نمىشود پيدا كرد ، حالا آدم بدى است آدم بدى باشد . امام حسن هم بر همين اساس [ تصميم به صلح گرفت ، و گويى به مردم مىگفت ] بسيار خوب ، ما اين آدم بد را آورديم كه كارها را خوب انجام دهد ، حال ببينيد آنطور كه شما انتظار داريد كه اين آدم بد كارها را خوب انجام دهد انجام خواهد داد يا انجام نخواهد داد . هرگز معاويه به عنوان يك حاكم جائر شناخته نشده بود ؛ به عنوان يك مرد جاه طلب شناخته شده بود نه بيش از آن .
معاويه را واقعاً دوران صلح امام حسن شناساند از نظر اينكه چگونه حاكمى است .
- آيا امام حسين هم صلحنامه را امضا كردهاند يا خير ؟ و آيا ايشان به صلح امام حسن اعتراضى داشتهاند يا خير ؟ .
استاد : من جايى نديدهام كه امام حسين هم صلحنامه را امضا كرده باشد ، از باب اينكه ضرورتى نداشته كه امام حسين امضا كند ، چون امام حسين آن وقت به عنوان يك نفر تابع بود و تسليم امام حسن ، و هرچه كه امام حسن مىكرد آن را قبول داشت و متعهد بود . حتى يك عدهاى كه با صلح امام حسن مخالف بودند آمدند نزد امام حسين كه ما اين صلح را قبول نداريم ، آيا بياييم با تو بيعت كنيم ؟ فرمود : نه ، هرچه برادرم حسن كرده من تابع همان هستم . از نظر تاريخ ، مسلّم اين است كه امام
مجموعه آثار شهيد مطهرى ( فارسي ) — صفحة 655
مساهمون: مرتضى مطهرى
ص٦٥٥