انقراض خوارج
اين جمعيت در اواخر دههء چهارم قرن اول هجرى در اثر يك اشتباهكارى خطرناك به وجود آمدند و بيش از يك قرن و نيم نپاييدند . در اثر تهوّرها و بى باكيهاى جنون آميز مورد تعقيب خلفا قرار گرفتند و خود و مذهبشان را به نابودى و اضمحلال كشاندند و در اوايل تأسيس دولت عباسى يكسره منقرض گشتند .
منطق خشك و بىروح آنها و خشكى و خشونت رفتار آنها ، مباينت روش آنها با زندگى و بالأخره تهوّر آنها كه « تقيه » را حتى به مفهوم صحيح و منطقى آن كنار گذاشته بودند ، آنها را نابود ساخت . مكتب خوارج مكتبى نبود كه بتواند واقعاً باقى بماند ، ولى اين مكتب اثر خود را باقى گذاشت . افكار و عقايد خارجيگرى در ساير فرق اسلامى نفوذ كرد و هم اكنون « نهروانى » هاى فراوان وجود دارند و مانند عصر و عهد على خطرناكترين دشمن داخلى اسلام همينها هستند ، همچنانكه معاويهها و عمرو عاصها نيز همواره وجود داشته و وجود دارند و از وجود « نهروانى » ها - كه دشمن آنها شمرده مىشوند - به موقع استفاده مىكنند .