مىبرد و معدوم مىكند ، و حال آنكه يقين داريم كه آن دو وحدت معدوم نشده است .
وقتى دو گردو داريم و گردوى سومى اضافه شود ، آيا اين گردوى سوم آن دو گردوى اوّل را كه يك گردو و يك گردو بود از بين مىبرد ؟ آن دو وحدت را از بين مىبرد ؟ نه ، آن دو وحدت از بين نرفته ، فقط يك وحدت ديگر اضافه شده است . تازه اگر اين وحدت سوم ثنائيه را از بين ببرد و فاسد كند ، پس ثنائيهاى كه وحدت به آن ضميمه شده تا با وحدت شما ثلاثيه شود ، همان ثنائيه نيست ، پس چرا مىگوييد ثنائيهاى در ثلاثيه است ؟ همين قدر كه قائل شديد ثنائيهاى در ثلاثيه هست ، معنايش اين است كه همان وحدتها هستند و يك وحدت ديگر هم به آنها ضميمه شده . « بل الثنائية بمقارنة الوحدة إيّاها لا تصير مباينة فى الذات للثنائيّة بوجودها ( يعنى مع وجودها ) غير مقارنة للوحدة » ثنائى با وحدت با ثنائى بدون وحدت دو چيز نيست . « فإنّ الوحدة لا تتغيّر بالمقارنة حالا » . مىشود كه « لا يغيّر » باشد ، چون « حالا » دارد . البته مىشود « حالا » را [ از نظر نحوى ] « حال » بگيريم . اگر بگوييم « لا يغيّر بالمقارنة حالا » معنايش اين مىشود كه به سبب مقارنت حالى را عوض نمىكند . اگر بگوييم « لا تتغير بالمقارنة حالا » يعنى حالش عوض نمىشود ، و حالا « تميز » مىشود ، يعنى « لا تتغيّر من حيث حالا » .
و بالجملة إذا كانت الوحدات متشاكلة و التركيب واحدا كانت الطبيعتان متّفقين ، إلّا أن يعرض شئ يغيّر و يفسد ، و لا يجوز أن لا تكون الوحدات متشاكلة ، فإنّ العدد يحدث من وحدات متشاكلة لا غير .
اگر ما وحدتهاى متشاكل داشته باشيم و تركيب واحد باشد ، يك نوع تركيب داشته باشيم ، [ آن دو طبيعت يكى هستند ] و ديگر تغيير نمىكند و اجزاء عوض نمىشود [ مگر اينكه چيزى عارض شود و فساد ايجاد كند ] . حال اگر كسى بگويد كه اين مطالب همه بر اساس اين است كه شما بگوييد وحدتى كه در ثنائيه هست عين وحدتى است كه در واحد هست و ثنائيهاى كه در ثنائيهء اولى هست عين ثنائيهاى است كه در ثلاثيه هست ، در حالى كه آنها غير اين را مىگويند ، شيخ مىگويد آنها بگويند ولى اين حرف معنى ندارد .
على أنّ قوما منهم يقولون إنّ الثنائيّة يلحقها من حيث هى ثنائيّة وحدة غير وحدة الثلاثيّة ، فكذلك تكون وحدة الثنائيّة غير وحدة الثلاثيّة .
در رابطهء عدد و وحدت ، ما دو نوع وحدت داريم : يكى اينكه هر عددى كه از
مجموعه آثار شهيد مطهرى ( فارسي ) — صفحة 574
مساهمون: مرتضى مطهرى
ص٥٧٤