بحث خواهد نمود و از اينجا بى پايگى يك رشته پندارهايى كه دامنگير دانشمندان فلسفهء مادّيت تحوّلى ( ماترياليسم ديالكتيك ) شده به خوبى روشن مىشود .
اين دانشمندان مىگويند فلسفهء ماوراء الطبيعه و متا فيزيك تنها به يك رشته مقدمات عقلى و پندارهاى سادهء بىگواه متكى است در حالى كه روش ما به علم امروزه - كه با حس و تجربه پيش رفته و همه روزه هزاران ارمغان كه گواه راستى است از كارخانههاى خود بيرون مىدهد - مستند مىباشد و اساساً به غير حس و تجربه اعتماد نكرده و از ماوراء ماده در كاوشهاى خود نشانى نمىبيند .
مىگويند فلسفهء ماوراء الطبيعه به يك بن بستهايى مىرسد كه بحث را متوقف ساخته و سير علمى را مىميراند ولى فلسفهء ما چون متكى به علم مىباشد با پيشرفت علم پيش مىرود .
پاسخ اين سخنان از بيان گذشته روشن است و در مقالات و فصول آينده به يارى خداى يگانه روشنتر خواهد شد . اين دانشمندان بايد بدانند كه بحث فلسفى اصولًا از بحث علمى جداست و ماترياليسم ديالكتيك آنان مانند متا فيزيك ما در كنار علوم حقيقى 1 - چنان كه گفته شد - نشسته و از محصول آنها كه بالاخره به بحث فلسفى متكى مىباشد استفاده مىنمايد و سخن در اين است كه كداميك از اين دو فلسفه مقدمات لازمهء خود را راست و درست اخذ مىكند 2 .
گواه سخن ما اين است كه در گفتار بالايى كه از اين دانشمندان نقل نموديم حتى يك مسألهء علمى طبيعى يا رياضى پيدا نمىشود و در كتابهاى طبيعى و رياضى مثلا ، از اين سخنان اثرى نيست .
اگر چنانچه فلسفهء ماوراء الطبيعه مانند ساير علوم پيوسته در تحول نمىباشد 3
شرح
( 1 ) . علوم حقيقى اصطلاحاً در مقابل علوم اعتبارى گفته مىشود و علوم اعتبارى همانهاست كه سابقين « علوم عملى » مىناميدند مانند علم اخلاق و غيره .
( 2 ) . اگر سراسر كتب ماترياليسم ديالكتيك را با دقت بررسى نماييد خواهيد ديد تمام مسائل آن يك نوع استنباطات نظرى است كه دانشمندان ماترياليست خواستهاند از نظريات علمى و فرضيههاى علمى بنمايند .
در فصلهاى آينده اصول فلسفى و منطقى ماترياليسم ديالكتيك با جوابهاى آنها يكايك دقيقاً بيان خواهد شد و روشن خواهد شد كه آن اصول چگونه به طور غلط از نظريات و فرضيههاى علمى استنباط شده است .
( 3 ) . براى به دست آوردن معناى حقيقى تكامل علوم و فلسفه و اينكه چه قسم از تكامل