ضرورت و امكان
در مقالهء گذشته به ثبوت رسانيديم كه واقعيت هستى هر مهيتى هرگز نابود نمىشود ( با حفظ وحدت شرايط در هر دو حال ) و به عبارت ديگر هر مهيت اگر چه نظر به ذات خودش مىتواند به هر يك از وجود و عدم متصف شود ، مثلًا انسانيت انسان مىشود موجود شود و مىشود معدوم شود ، ولى واقعيت هستى يك مهيت هرگز نمىتواند 1 مقابل خودش را كه ارتفاع واقعيت است بپذيرد و واقعيت وى
شرح
( 1 ) . اينكه « واقعيت هستى نمىتواند مقابل خود را كه نيستى است بپذيرد و واقعيت ، لا واقعيت شود » خاصيت تمام وجودات است از واجب و ممكن و جوهر و عرض و اين همان است كه در آخر مقالهء 7 به اين عنوان بيان شد : « موجود معدوم نمىشود » و در مقدمهء اين مقاله توضيح كافى دربارهء آن داده شد و چنان كه در آن مقدمه كاملا توضيح داديم اين نحو از ضرورت ذاتى وجودات نه مستلزم نفى مخلوقيت و معلوليت آنها و نه مستلزم ازلى و ابدى بودن آنهاست زيرا اين نحو از ضرورت ذاتى وجود از نوع ضرورت ذاتى منطقى است كه در مقدمه شرح داده شد كه هم با وجوب ذاتى و هم با وجوب غيرى فلسفى قابل جمع است .
اين نحو از ضرورت ذاتى در « وجودات » مبنى بر اصالت وجود است يعنى بنا بر