واقعيت ماده بود - بيشتر در دستشان نبود ، مىگفتند كه آن يك واقعيت براى توجيه جهان كافى نيست ، ايشان مىگويند كه اين دو واقعيت ماده و انرژى براى توجيه جهان كافى نيست و اگر جهان ، جهان تنها دو واقعيتى مىبود ، اين اختلافات سطحىاى كه در جهان به شكلهاى متعددى پيدا مىشود - كه بعضى از آنها را در گذشته گفتهايم و بعضى را هم الآن عرض مىكنيم - قابل توجيه نبود .
تكامل موجودات زنده
يكى از آن مسائلى كه به اصطلاح ايشان با دو عنصرى بودن جهان - يا به قول قدما با مادى خالص بودن جهان - قابل توجيه نيست ، مسألهء تكامل موجودات زنده است . حالا عبارت را مقدارى مىخوانم :
« تكامل موجودات زنده و تطور آنها كه از مظاهر حيات و از افتخارهاى كشفيات علمى جديد است ، شاهد بارز ديگرى از عدم اجراى اصل آنتروپى ( اصل كهولت ) و عجز دستگاه دو عنصرى است ، زيرا تكامل به طور كلى سير موجودات زنده ( فرد يا نوع ) به سوى استقلال ، ايجاد ، تفصيل ، تمايز ، تقويت ، تكميل و كليهء احوال و اعمالى است كه آنتروپى كلنگ تخريب يا لا اقل تضعيف آنها را در دست دارد و مأمور زوالشان مىباشد . »
اصل مطلب از نظر ما مطلبى است مورد قبول . همين طور است ، ما معتقديم كه تكامل نشان دهندهء يك نيروى خاصى است كه ماده و جسم از آن جهت كه ماده و جسم است - اگر نيروى ديگرى با آن توأم نشده باشد - براى توجيه آن كافى نيست . منتها چيزى كه اينجا هيچ دخالتى در مطلب ندارد ، اين مسأله است كه آيا آن كه در تكامل دليل است تكامل فردى است يا تكامل نوعى يا هر دو ؟ به نظر مىرسد تكاملى كه امروز به نام تكامل انواع و تبدّل انواع شناخته شده است ، هيچ تأثيرى در اين استدلال ندارد ، يعنى بود و نبود تبدّل انواع در دلالت اصل تكامل هيچ تأثيرى ندارد .
آن كه براى ما در اينجا دليل است تكامل فرد است نه تكامل انواع . تكامل انواع ، بود و نبودش در اين قضيه هيچ تأثيرى ندارد ، چرا ؟