آنچه براى فردا مىفرستد » . اين صريحترين تعبيرى است كه مىشود در اين زمينه كرد . وقتى به ما مىگويد بياييد در كار و عمل خودتان مراقب باشيد ، به اين تعبير مىگويد : دربارهء اين چيزهايى كه براى فردا پيش مىفرستيد ، در مورد اين پيشفرستادههاى خودتان دقت كنيد ، دقيق باشيد . درست مثل آدمى كه در يك شهرى هست و براى شهر ديگرى كه بعدها مىخواهد برود در آنجا سكنى اختيار كند ، كالايى قبلا تهيه مىكند و مىفرستد ، به او مىگويند در اين چيزهايى كه قبل از خودت دارى مىفرستى ، يك دقت خيلى كاملى بكن . بعد دو مرتبه مىفرمايد :
« وَ اتَّقُوا اللَّهَ »
باز بار ديگر از خدا بترسيد ، از نافرمانى الهى پرهيز كنيد
« إِنَّ اللَّهَ خَبِيرٌ بِما تَعْمَلُونَ »
( 1 ) . چون اول به تعبير پيشفرستاده گفت ، دو مرتبه به تعبير خود عمل مىگويد : خدا آگاه است به اعمال شما ، يعنى آنچه را شما مىفرستيد ، خدا كه آگاه است ، پس خودتان هم آگاهى كامل داشته باشيد كه خوب بفرستيد .
الآن اين داستان يادم آمد ، خوب است برايتان عرض كنم . من هشت سال نزد مرحوم آقاى بروجردى ( اعلى اللّه مقامه ) درس خوانده بودم و حقيقتا به شخص ايشان اعتقاد داشتم ، يعنى خيلى اعتقاد داشتم ، واقعا او را يك مرد روحانى مىدانستم .
حالا افرادى به دستگاه ايشان انتقاد داشتند - كه خود من هم داشتم - به جاى خود ، اما من به شخص اين مرد معتقد بودم ، يعنى او را يك مرد روحانى واقعى مىديدم و مرد كاملا مؤمن و معتقد و خدا ترس . در همين كسالت قلبى كه ايشان پيدا كرده بودند كه منتهى به فوت ايشان شد - ظاهرا سه چهار روز هم بيشتر طول نكشيد - گفتند يك روزى ايشان در همان حال ، خيلى متأثر بود و گفت كه من خيلى ناراحتم از اينكه كارى نكردهام و مىروم . آنهايى كه دور و برى هستند خيال مىكنند در اين مسائل هم تملق گفتن خيلى خوب است [ مىگويند ] اى آقا ، شما چه مىفرماييد ؟ شما الحمد للّه اينهمه توفيق پيدا كرديد ، اينهمه خدمتها كه شما كرديد كى [ كرده ] ؟ ! اى كاش ما هم مثل شما بوديم . شما كه الحمد للّه كارهايى كه كرديد خيلى درخشان است . ايشان اعتنا نكرد به اين حرفها و در جواب آنها اين جمله را - كه حديث است - گفت :
« خلّص العمل فانّ النّاقد بصير بصير » ( 2 ) يعنى عمل را خالص بگردان كه آن كه نقد
هامش
( 1 ) . حشر / 18 .
( 2 ) . بحار ، ج 13 / ص 431 [ با اندكى اختلاف ] .