كند و عمل بد من تأثير دارد در بدبختى شما و افراد يك اجتماع سرنوشت مشترك دارند . ولى در آنجا اصلا سرنوشت مشترك نيست ، اهل سعادت با هماند و اهل شقاوت هم با هم ، ولى آن با هم بودن غير از اشتراك داشتن در سعادت است ، اساسا اشتراكى در كار نيست ، هر كسى در وضع خودش هست بدون آنكه تأثيرى در وضع ديگرى داشته باشد .
اينها امورى است قطعى و مسلّم و پيغمبران آمدهاند براى اينكه مردم را به اين مطلب دعوت كنند ، مخصوصا اين قسمت اخير چون جنبهء تربيتى زيادترى دارد و بيشتر به مسألهء دعوت مربوط است . ما مىبينيم كه در درجهء اول قرآن و بعد ساير آثار دينى ما اصرار فراوانى روى اين مطلب دارند كه آن دنيا دار الجزاء است ، خانهء پاداش و خانهء كيفر است ، پس شما مراقب عمل خودتان در اينجا باشيد . حتى قرآن تعبيرى دارد كه عدهاى اين تعبير را حمل بر هيچگونه مجازگويى نمىكنند و عين حقيقت مىدانند . تعبير اين است كه قرآن مىگويد آنچه كه شما در اين دنيا عمل مىكنيد ، عمل شما پيش فرستادهء شما به دنياى ديگر است . عدهاى مىگويند اين تعبير بلاغى است ، تعبير مجازى است ، عمل ما كه آنجا فرستاده نمىشود ، عمل من يعنى كار ، اين كار يك حركت است و اين حركت هم همين جا فانى و تمام مىشود . ولى عدهاى معتقدند كه هر چه در اين دنيا پيدا بشود ، صورتى در دنياى ديگر پيدا مىكند ، همين خودش يك حقيقتى در دنياى ديگر پيدا مىكند و اين تعبير قرآن راست است كه هر چه ما در اينجا عمل مىكنيم چيزى در آن دنيا ايجاد كردهايم ، پس چيزى را از اين دنيا به آن دنيا فرستادهايم .
تعبير قرآن
اين تعبير قرآن را ببينيد - آيات معاد اساسا براى موعظه هم خيلى خوب است - در اواخر سورهء حشر مىفرمايد :
« يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ »
اى اهل ايمان ! تقواى الهى داشته باشيد ، از خدا بپرهيزيد ( هميشه گفتهايم كه كلمهء « تقوا » معنايش پرهيز نيست ولى ما تعبير ديگرى نداريم ) ، كه معنايش اين است كه خودتان را از غضب الهى ، از مخالفت فرمان الهى دور نگه داريد .
« وَ لْتَنْظُرْ نَفْسٌ ما قَدَّمَتْ لِغَدٍ »
خيلى تعبير عجيبى است ،
« وَ لْتَنْظُرْ »
امر است : « و بايد هر نفسى و هر كسى نظر كند و دقت كند در