وحى ( 2 )
معلوم شد كه از آيات كريمه قرآن استفاده مىشود كه وحى كه به انبياء نازل مىشود يك حقيقت و واقعيتى است كه كم و بيش در همه اشياء وجود دارد ، حتى در جمادات ، تا چه رسد به نباتات و حيوانات و انسانهاى غير نبى ، و آنچه از قرآن استفاده مىشود از مورد استعمال وحى ، اين است كه به نوعى از هدايت تعبير مىشود (
وَ أَوْحى فِي كُلِّ سَماءٍ أَمْرَها
( 1 ) يا در باب حيوانات كه تعبير وحى دارد ، و در باب نباتات هم كلمهء وحى نيست ولى كلمات ديگر نزديك به اين هست ) ، اين حالت خاص راهيابى كه در اشياء هست كه آثار هم نشان مىدهد كه يك نور معنوى كأنّه همراه همه اينها هست و اينها را در مسير خودشان هدايت مىكند ، نامش وحى است ، ولى البته درجات و مراتب دارد ، وحى جماد با وحى نبات در يك درجه نيست ، شايد اگر بتوانيم تشبيه بكنيم بايد به نورهاى ضعيف و قوى و قويتر تشبيه بكنيم ، همچنانكه آن هدايتى كه در نباتات هست با هدايتى كه در حيوانات هست يكسان نيست يعنى در يك درجه نيست ، و آنچه كه در حيوان است با آنچه در انسانها ، و آنچه در انسانهاى عادى است با آنچه كه در نبى وجود دارد ، كه اين ديگر حد اعلاى از وحى و هدايت و ارشادى است كه يك
هامش
( 1 ) . فصّلت / 12 .