اينكه چه چيز براى سعادت اخروى نافع است و چه چيز مضر . حتى بشر با علم و عقل خودش اصلا نمىتواند پى ببرد به وجود يك نشئهاى . تا امروز هم كه علم بشر اينهمه پيش رفته است هنوز ما بعد مرگ به عنوان يك مجهول براى بشر تجلى مىكند ، هنوز هم واقعا قطع نظر از هر فكرى ، اگر از نظر كلى بخواهيم ببينيم ، به صورت يك مجهول است براى بشر ، يعنى نمىتواند اين را از نظر علمى صد در صد اثبات كند كه چنين چيزى هست ( البته يك قرائن و دلائلى هست اما يك امرى كه از نظر علم ، قطعى تلقى شده باشد نيست ) كما اينكه از نظر علم نمىتواند اين را صد در صد نفى كند بگويد نه ، علم كشف كرده كه چنين چيزى نيست . جزء مجهولات بشر است .
پس اگر مسألهء عالم آخرت را - كه باز خود پيغمبران هستند كه اصل وجود آن را خبر دادهاند و راه سعادت و راه شقاوت در آنجا را نشان دادهاند - در نظر بگيريم نياز به انبياء صد در صد قطعى است و جاى بحثى در آن نيست .
آن چيزى كه بيشتر بايد رويش بحث كرد مسألهء زندگى اجتماعى است كه آيا واقعا اين زندگى دنيايى بشر نيازى به پيغمبران دارد يا ندارد ؟ اولا ببينيم خود قرآن چه مىگويد ؟ آيا در قرآن به اين مسأله عنايتى هست يا قرآن فقط توجه به عالم آخرت دارد ؟ ما مىبينيم قرآن تنها مسأله عالم آخرت را بيان نمىكند ، مسألهء زندگى دنيا را هم از نظر هدف انبياء مطرح مىكند ، خيلى هم واضح و صريح ، در آن آيه معروف :
« لَقَدْ أَرْسَلْنا رُسُلَنا بِالْبَيِّناتِ وَ أَنْزَلْنا مَعَهُمُ الْكِتابَ وَ الْمِيزانَ لِيَقُومَ النَّاسُ بِالْقِسْطِ »
( 1 ) پيامبران خودمان را با دلايل و بينات فرستاديم ، كتاب و مقياس همراه آنها فرستاديم تا در ميان مردم عدالت برپا بشود . پس معلوم مىشود قرآن اين را يك نيازى دانسته است و براى اين اصالتى قائل شده است ، و در اينجا حتى آن هدف ديگر [ يعنى شناخت خداوند ] را هيچ ذكر نمىكند ، در جاهاى ديگر ذكر مىكند ولى در اينجا اين هدف را ذكر نمىكند شايد براى اينكه نشان بدهد كه اين هم اصالتى دارد و واقعا اين جهت مورد نياز است و بايد باشد . پس قرآن كه نظر داده است كه از ضرورتهاى زندگى بشر وجود عدالت است وجود پيغمبران را براى برقرارى عدالت لازم و ضرورى مىداند .
از نظر علمى چطور ؟ از نظر مطالعات اجتماعى چطور ؟ آيا چنين ضرورتى هست يا نه ؟ راجع به اين خيلى مىشود بحث كرد ، ما يك بحث مختصرى عرض
هامش
( 1 ) . حديد / 25 .