ناسازگارند يا ناسازگار نيستند ؟
به نظر من مىآيد كه بحثهاى اساسى در باب نبوت همين سه بحث است : يكى [ اينكه آيا ] نياز [ به دستورات الهى ] هست يا نيست و اگر هست از چه راه ؟ ديگر اينكه اين كيفيت ارتباط چگونه كيفيتى است ؟ و سوم اينكه معجزات كه دليل و آيت پيغمبران است چيست و چگونه بوده است و ماهيت معجزه چيست ، رابطهاش با علم چه رابطهاى است ؟
البته مسائل ديگرى هم در اينجا هست گواينكه به اندازهء اين مسائل ، اساسى نيست ولى به هر حال آنها هم مسائل مهمى است .
« نبى » و « رسول »
مثلا يكى از مسائل كه از نظر قرآنى خيلى قابل بحث است اين است كه در قرآن ، هم تعبير « نبى » آمده است و هم تعبير « رسول » ، نبى و رسول ، نبيين و رسل ، آيا نبوت با رسالت فرق مىكند ، يعنى دو مقام و دو خصوصيت است ؟ يا نه ، يك چيز است كه با دو اسم تعبير شده است ؟ كلمهء « نبى » از مادهء « نبأ » است . نبأ يعنى خبر ، البته خبرهاى مهم و عظيم و خبرهاى صادق . مثل اينكه هر خبرى را نبأ نمىگويند ، كلمهء « حديث » يا « خبر » را ممكن است بگويند ولى كلمهء « نبأ » يك اهميت ديگرى دارد . نبى يعنى خبر دهنده ، چون انبياء از خدا خبرهايى آورده و به مردم دادهاند ، به اين اعتبار به آنها گفتهاند « نبى » . كلمهء « رسول » از مادهء « رسالت » است كه اصل معنايش رهايى است در مقابل قيد . « مرسل » در زبان عرب يعنى رها شده ، در مقابل « در قيد شده » . مثلا اگر مويى را همين طور رها كنند به پايين ، مىگويند « ارسله » يعنى رهايش كرد ، اما اگر مو را با سنجاقى ببندند اين نقطهء مقابل ارسال است . ولى اين كلمه را در مطلق مورد فرستادن [ به كار مىبرند ] . وقتى كه كسى ، كسى يا چيزى را از جايى به جايى مىفرستد ، به آن مىگويند « ارسال » و « رسول » يعنى فرستاده به طور كلى . نمايندگانى كه مثلا يك امير ، يك پادشاه از پيش خودش نزديك نفر ديگر مىفرستد اينها را معمولا در زبان عربى « رسول » مىگويند ، رسولى فرستاد يعنى نمايندهاى فرستاد ، فرستادهاى فرستاد . اين معنى لغوىاش .
آيا در اصطلاح قرآن ميان « نبى » و « رسول » فرقى هست كه قرآن وقتى به كسى